EU wil nog geen selectie maken van aspirant-leden

MADRID, 16 DEC. De Europese Unie wil bij de uitbreiding naar Oosteuropa alle landen op dezelfde manier behandelen en niet nu al een selectie maken wie als eerste mag toetreden. Die selectie zal waarschijnlijk eind 1997 plaatshebben.

Dat verklaarde premier Kok gisteravond, tijdens de eerste dag van een Europese top van staats- en regeringsleiders in Madrid. De Europese Commissie wordt gevraagd rapporten op te stellen over de twaalf verschillende landen die willen toetreden tot de Unie, en om criteria op te stellen aan de hand waarvan wordt bepaald wie voor toetreding in aanmerking komt. “Dat moeten zoveel mogelijk objectieve criteria zijn”, zei minister Van Mierlo (buitenlandse zaken), “zodat niemand het gevoel krijgt er uit gemasseerd te worden”.

Nederland heeft voorgesteld dat de commissie in de tweede helft van 1997 ook rapporten op tafel moet leggen over de financiële toekomst van de Unie en welk effect uitbreiding op die financiën heeft.

De landen-rapporten moeten gepresenteerd worden een half jaar na de zogeheten intergouvernementele conferentie (IGC), waarin het verdrag van de Unie wordt herzien. De IGC wordt naar verwachting afgerond in juni 1997 op de top van Amsterdam. De rapporten moeten dus eind 1997, tijdens een top in Luxemburg, worden voorgelegd aan de staats- en regeringsleiders die op basis daarvan besluiten met welke landen de onderhandelingen beginnen. Op dat moment kan wel differentiatie tussen de landen optreden. “Eind 1997 start de lange afstandsloop”, aldus Kok, die verwacht dat de toetredingsonderhandelingen wel enige tijd kunnen duren. “We moeten aan relatief lange termijnen denken.”

Cyprus en Malta hebben al een toezegging van de EU dat toetredingsonderhandelingen begonnen worden een half jaar na de IGC. Maar daarbij is de bepaling opgenomen dat dit gebeurt “in het licht van de IGC”. Afhankelijk van wat er uit die conferentie komt, zouden ook deze onderhandelingen nog kunnen worden uitgesteld. Tot nu toe dienden behalve Cyprus en Malta zes landen formeel een aanvraag voor lidmaatschap in: Estland, Letland, Hongarije, Polen, Roemenië en Slowakije. Slovenië, Bulgarije en Litouwen zullen dat naar verwachting het komend half jaar doen, Tsjechië in januari volgend jaar.

Eerder deze week werd bekend dat de Duitse bondskanselier Kohl zou willen dat de onderhandelingen met Tsjechië, Polen en Hongarije een half jaar na de IGC beginnen. Met name Nederland voelt er niets voor om nu al beloften te doen aan kandidaat-toetreders, onder andere omdat nog niet duidelijk is welke de financiële gevolgen zullen zijn. Duitsland zou zich ook in het huidige EU-voorstel kunnen vinden, dat overigens nog moet worden uitgewerkt en in de slotconclusies van de raad moet worden vervat.