Eerste troepen arriveren vandaag; Startsein Navo voor operatie in Bosnië

BRUSSEL, 16 DEC. De NAVO heeft afgelopen nacht de grootste operatie in haar geschiedenis op gang gebracht: het inzetten van een internationale, door het bondgenootschap geleide legermacht die moet toezien op naleving van het vredesakkoord in Bosnië.

De eerste troepen die behoren tot de hoofdmacht van IFOR (Implementation Force) moeten vandaag in Bosnië aankomen.

Het startsein voor het vertrek van de NAVO-troepen werd gegeven enkele uren nadat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in New York gisteravond unaniem resolutie 1033 had goedgekeurd, waarin het mandaat voor IFOR is omschreven. De NAVO-vredesmacht krijgt daarin toestemming “alle noodzakelijke maatregelen te nemen” voor de toepassing en naleving van de vorige maand in het Amerikaanse Dayton gemaakte vredesafspraken. De vredesovereenkomst werd donderdag ondertekend in Parijs.

Vooruitlopend op het begin van operatie Joint Endeavour (Gezamenlijke Krachtsinspanning) zijn de afgelopen dagen al enkele honderden kwartiermakers in Bosnië gearriveerd. In totaal zullen zo'n 60.000 militairen betrokken zijn bij IFOR, afkomstig uit de NAVO-lidstaten (onder wie 20.000 uit de VS, 13.000 uit Groot-Brittannië en 10.000 uit Frankrijk) maar ook uit een groot aantal niet-NAVO-landen, waaronder Rusland. “Het transatlantische bondgenootschap is zojuist de grootste uitdaging in haar geschiedenis aangegaan”, verklaarde plaatsvervangend secretaris-generaal Sergio Balanzino vannacht.

De ambassadeurs van de 16 NAVO-lidstaten kwamen gisteren op het hoofdkwartier in Brussel bijeen om hun definitieve goedkeuring te geven aan het 'militaire plan' voor IFOR, opgesteld door de opperbevelhebber van de NAVO-strijdkrachten in Europa, de Amerikaanse vier-sterrengeneraal George A. Joulwan. Omdat de behandeling van de VN-resolutie in New York langer duurde dan aanvankelijk werd gedacht, kon de NAVO-raad pas na middernacht dat besluit nemen.

Generaal Joulwan verklaarde na afloop dat hij om precies zeven minuten voor drie de commandant van de NAVO in Zuid-Europa, Leighton Smith, opdracht had gegeven om met de vredesoperatie Joint Endeauvour te beginnen. Smith heeft de directe leiding over IFOR. “Onze missie is duidelijk, ze is beperkt in tijd en er gelden krachtige richtlijnen (voor het optreden van de soldaten)”, aldus Joulwan.

Pag.5: Navo-macht zal 'hard en effectief' in Bosnië optreden

Hij zei ook dat de NAVO-militairen “goed zijn uitgerust, goed zijn geoefend en onder goede leiding staan”.

De Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO, Robert E. Hunter, zei vannacht dat er sprake is van een “zeer plechtig moment” voor het bondgenootschap en dat de stemming op het hoofdkwartier “ingetogen” was. “De NAVO neemt haar verantwoordelijkheid om de vrede in Bosnië te ondersteunen. We sturen 60.000 jonge mannen en vrouwen naar een moeilijk gebied in uiterst moeilijke omstandigheden. Het is onze plicht hun alle steun en solidariteit te geven die ze nodig hebben”.

Ambassadeur Hunter waarschuwde ook dat de IFOR-soldaten niet zullen aarzelen om “hard en effectief” op te treden indien ze zouden worden aangevallen. IFOR neemt in Bosnië de plaats in van de VN-blauwhelmen. In tegenstelling tot de VN-troepen zijn de soldaten van de door de NAVO geleide vredesmacht zwaar bewapend en hebben ze toestemming in dreigende situaties geweld te gebruiken. Hun taak bestaat in eerste instantie uit het bewaken van de bufferzones die in Dayton zijn overeengekomen tussen de strijdende partijen in Bosnië en uit het garanderen van bewegingsvrijheid voor onder andere hulpkonvooien. Opperbevelhebber Joulwan heeft al eerder opgemerkt dat zijn soldaten daaraan zeker in de eerste maanden de handen vol zullen hebben, en dat IFOR zelf geen humanitaire taken op zich zal nemen en zich evenmin actief bezig zal houden met het opsporen van oorlogmisdadigers.

Plaatsvervangend secretaris-generaal Balanzino zei dat de NAVO in meer dan één opzicht een “historische” stap zet. Het is de eerste keer dat het bondgenootschap een militaire operatie op de grond onderneemt, het is de eerste keer dat de NAVO optreedt buiten het grondgebied van de aangesloten landen en het is de eerste keer dat gezamenlijk wordt opgetrokken met 'partners' en andere landen die geen lid zijn van de NAVO. “We zijn niet blind voor de risico's die we hiermee lopen, maar we zijn ons nog meer bewust van de risico's die we lopen indien we niet in actie komen om Europa's bloedigste conflict sinds de Tweede Wereldoorlog tot staan te brengen”.

In totaal heeft de NAVO 16 niet-NAVO-landen uitgenodigd om deel te nemen aan de 'implementatie'-macht, die ongeveer een jaar in Bosnië zal blijven. De meeste soldaten moeten eind januari op hun plek van bestemming zijn. Volgens generaal Joulwan moet binnen ongeveer drie maanden duidelijk zijn of de vredesmissie een succes wordt of niet. Veel zal ervan afhangen of de internationale gemeenschap erin slaagt de humanitaire en economische wederopbouw van Bosnië snel gestalte te geven.