Vooral scholieren protesteren, trein blijft gewoon rijden

UTRECHT, 15 DEC. Ruim 2.500 scholieren en studenten demonstreerden gisteren in Utrecht tegen het onderwijsbeleid van minister Ritzen. Anders dan vorig jaar, toen tienduizend studenten urenlang de treinrails blokkeerden, hield de politie de actievoerders tegen. Op het Centraal Station werden zes demonstranten gearresteerd wegens “opruiing en belediging van agenten”.

Echt woedend oogden ze gisteren niet, de scholieren en studenten. Met actuele spandoekteksten als 'IJskoude plannen' en 'Leer Ritzen een Frans lesje' liepen ze in een kalme optocht door de binnenstad. De politie schermde alle toegangen naar het Centraal Station zorgvuldig af. Toch lukte het omstreeks vijfhonderd demonstranten het station te bereiken. Zij draafden bijna twee uur lang in de stationshal heen en weer, achtervolgd door politieagenten. Bij de roltrappen naar de perrons werden ze tegengehouden door de spoorwegpolitie. Een politiewoordvoerder: “Het is net Ierland-Nederland. Zij rennen zich rot, wij winnen toch.”

De betogers demonstreerden vooral tegen minister Ritzen. Ze zijn tegen voorstellen uit het Hoger-onderwijs- en onderzoeksplan (HOOP) van Ritzen als selectie van eerstejaarsstudenten na drie maanden, verkorte hbo-opleidingen voor vwo'ers en verandering van het bestuur van de universiteiten. Ook keren ze zich tegen de prestatiebeurs, waarover de Tweede Kamer volgende week zal stemmen, en tegen de verlaging van de studiebeurs per 1 januari. De basisbeurs voor uitwonende studenten gaat volgend jaar omlaag van 470 naar 425 gulden.

“Veel te veel maatregelen en plannen tegelijk”, oordeelt Onno Klinkenberg van de organisatie. Dat is tegelijk de reden, vermoedt hij, dat veel studenten het bij de demonstratie hebben laten afweten. Wie kan nu nog wijs uit alle plannen en maatregelen? “Er hangt studenten te veel boven het hoofd. Daar worden ze moedeloos van.” Voorzitter Mike Riegel van de studentenvakbond LSVb is tevreden over de opkomst. “Een kleine drieduizend demonstranten tellen wij. Mooi toch? Het is tentamentijd, moet je bedenken.”

Maar demonstrante Gerda de Hoyer denkt er anders over. “Veel van mijn medestudenten interesseert het gewoon niet. Al die veranderingen worden toch pas ingevoerd als zij al zijn afgestudeerd.” Ze is tweedejaarsstudent maatschappijleer aan de Hogeschool Holland in Amsterdam en kwam samen met tien studiegenoten naar Utrecht. “Solidariteit met de studenten die na ons komen is er niet.”

Die toekomstige studenten waren gisteren zelf aanwezig. Bijna de helft van de demonstranten zit nog op de middelbare school, schatte de organisatie. Madelon Gramp uit drie gymnasium, bijvoorbeeld. Zij liep voor het eerst van haar leven met een demonstratie mee, omdat zij “bang is dat straks niet iedereen meer kan studeren als de beurs steeds lager wordt”. Haar ouders gaven haar een briefje mee waarin ze hun dochter toestemming geven lessen te missen voor de demonstratie.

Ongeveer honderd van de zevenhonderd leerlingen van het Christelijk Gymnasium in Utrecht liepen mee in de demonstratie, aldus conrector A.P.J. Miltenburg. Hij voegt er aan toe dat de school niet achter de demonstratie staat: “Maar het zou raar zijn als wij onze leerlingen verbieden met deze actie mee te doen, terwijl wij wel van ze verwachten dat zij zich betrokken voelen bij wat er in de samenleving gebeurt.”

Judith Melief (13) behoorde waarschijnlijk tot de jongste demonstranten. “Wat Ritzen wil is stom”, zegt ze, midden in de wandelende meute. “Van een lage beurs kun je niet leven. Maar ik wil straks wel studeren en op kamers wonen.” Ze geeft haar klasgenoten een por en roept: “Ritzen rot op”. Andere leuzen kent ze nog niet. “Wacht, even luisteren. O ja: Ritzen is een hondelul.”