Verdriet stelt gerust

Haye van der Heyden: Het Oor van Van Gogh. Uitg. Contact. 192 blz. ƒ 29,90.

'Een mediathriller' luidt de ondertitel van het boek Het Oor van Van Gogh van Haye van der Heyden, maar dat is maar de helft van het verhaal. Hoewel er wel degelijk een moord in wordt gepleegd, is de spanning veel meer ontleend aan de vraag hoe veel verder de televisie in haar drift tot het scoren van kijkcijfers nog kan gaan - en in hoeverre de hoofdpersoon, een tv-regisseur, in staat zal zijn een duivels plan uit te voeren dat het Nederlandse kijkvolk met een schok moet doen ontwaken uit de collectieve trance die door de zogenaamde emotie-tv is opgeroepen.

'Het loopt uit de hand,' zegt deze Nick in het begin van het verhaal. 'Ik bedoel, vroeger maakten we ook commerciële televisie, maar we maakten ook wat we zelf mooi vonden. Je probeerde het een met het ander te combineren. Dat was het spanningsveld. Dat is nu weg. Het gaat nu alleen nog maar om de cijfers. En het is alleen maar de shit die scoort.' Op basis van deze conclusie verzint hij een show waarin bloed zal vloeien: 'Het is begonnen met dat we iedereen wilden zien huilen. De huilprogramma's. Het geluk en het verdriet van de ander. Geluk bevestigt de hoop en verdriet stelt gerust. Bevredigt. Dat een ander het slechter heeft dan jij. Maar we moeten verder. Nu gaat het naar lichamelijk leed. En straks gaat het naar de dood. Wat denk je? Natuurlijk.'

Van der Heyden, als tv-auteur goed bekend met de wereld die hij hier schetst, roept er een beeld van op dat - vrees ik - veel met de werkelijkheid te maken heeft. Al zijn personages worden voortgedreven door de chronische onzekerheid van mensen die pas weten of ze een goed programma hebben gemaakt als de volgende ochtend de kijkcijfers binnen zijn. In snel gemonteerde scènes, vrijwel geheel bestaande uit dialogen, sleurt hij de plot naar de ontknoping toe. Voor een boek is zulk koortsachtig staccato misschien wat karig, maar er zou een goede film van te maken zijn, een Nederlands equivalent van Network of Quiz Show. Ik zag het tijdens het lezen al helemaal voor me.