De vrede van Parijs

HET PLEIT VOOR PRESIDENT Clinton dat hij akkoord is gegaan met de ondertekening van het Bosnische vredesverdrag in Parijs. Anders dan bij de vredesovereenkomst tussen Israel en de PLO, waarvan het ceremoniële deel zich nadrukkelijk in Washington voltrok, waren de Amerikanen nu bereid de eer te delen. Des te opmerkelijker omdat het Amerikaanse aandeel in de Bosnische vrede van beslissende betekenis is geweest, terwijl ten aanzien van het akkoord over de ontruiming van de door Israel bezette gebieden de opponenten zelf de doorslag gaven. Van de persoonlijke waardering die daarbij tussen Rabin en Arafat was ontstaan is bij het drietal presidenten dat gisteren in Parijs vrede sloot dan ook duidelijk zichtbaar geen sprake.

Van Franse kant is bij diverse gelegenheden de Amerikaanse rol bij het vredesoverleg nogal gerelativeerd. Het verdelingsplan waarop het in Dayton bereikte akkoord rust was door de Contactgroep opgezet en laat zich bovendien herleiden tot eerdere onder Europese auspiciën ontwikkelde initiatieven, zo was te horen. Daartegen kan weinig worden ingebracht, maar een dergelijke benadering versluiert dat het geheel wortelt in de 'etnische zuivering' die partijen sinds het begin van de oorlogshandelingen op elkaars burgers hebben toegepast. De scheiding in zones voor Serviërs, moslims en Kroaten was daarvan een tragisch, maar ook onontkoombaar gevolg. Van die nood is nu een deugd gemaakt.

DAYTON IS BOVENDIEN mogelijk geworden door de Kroatisch-Bosnische herovering deze zomer van zoveel gebied dat een evenwichtiger territoriale verdeling tussen de Bosnisch-Kroatische federatie enerzijds en de Bosnisch-Servische republiek aan de andere kant binnen bereik kwam. De verdienste van de Amerikanen is begin vorig jaar de Bosnisch-Kroatische verzoening tot stand te hebben gebracht. Zonder die verzoening was het behoud van een rompstaat Bosnië als tehuis voor de moslim-bevolking ondenkbaar geweest. De zware druk die de Verenigde Staten de afgelopen maanden op het vredesproces hebben gezet mag evenmin worden veronachtzaamd bij de beoordeling van het resultaat.

Buiten kijf staat dat Frankrijk relatief grote offers heeft gebracht bij het uitvoeren van de humanitaire opdracht die de Verenigde Naties hadden verstrekt. Met de keuze van Parijs als plaats voor de plechtigheden van gisteren is dat erkend. Maar de Amerikaanse macht heeft uiteindelijk de balans tussen oorlog en vrede doen doorslaan, en die macht zal onmisbaar blijken bij de uitvoering van het vredesakkoord. De Europese mogendheden hebben in de voorbije vier jaar een oprechte, maar vergeefse poging ondernomen in voormalig Joegoslavië vrede te stichten. De VS hebben het werk moeten voltooien. Dat nu verdoezelen zou in de toekomst aanleiding kunnen worden voor nieuwe en dan kwalijke overmoed.