Bij aanpassing van fiscale regelgeving en subsidiesysteem; 'Besparing van 290 mln mogelijk'

De overheid besteedt bijna 40 miljard gulden per jaar aan subsidies; ongeveer twintig procent van de totale rijksuitgaven. Door een aanpassing van de fiscale regelgeving zou de overheid ongeveer 290 miljoen gulden per jaar kunnen besparen.

DEN HAAG, 15 DEC. Een belastingadviseur die een ongevraagd - en dus gratis - advies aanbiedt aan het kabinet. Fiscaal altruïsme? “De aanpassing van het fiscaal systeem die wij voorstellen, levert ongeveer 290 miljoen gulden per jaar op”, rekent G.J. van Veen, vennoot van Coopers & Lybrand belastingadviseurs, voor. “De besparing wordt met name opgebracht door het bedrijfsleven, dus het geld zou kunnen worden besteed om de concurrentiepositie van het bedrijfsleven te versterken.”

Coopers & Lybrand heeft meer dan 700 subsidie-regelingen van de overheid nageplozen om te traceren hoeveel geld bij het bedrijfsleven terecht komt. “Een monnikenwerk”, verzucht Van Veen met als teleurstellend resultaat dat er geen exacte cijfers te geven zijn.

In de berekeningen werkt de belastingadviseur met schattingen “maar het gaat ook niet om drie cijfers achter de komma, het gaat om een aanpassing van de systematiek”.

Wanneer een bedrijf een subsidie krijgt, kan dit gevolgen hebben voor de hoogte van de af te dragen belasting. Een voorbeeld: voor de aanschaf van een bedrijfspand ontvangt een bedrijf een subsidie. Die subsidie wordt afgeboekt van de waarde van het pand. De afschrijving wordt daardoor lager, met als gevolg een hogere winst en een hogere winstbelasting (vennootschaps- of inkomstenbelasting). “Dit is voor beide partijen per saldo een verliesgevende situatie”, meent Van Veen. “Waarbij de overheid de grootste verliezer is. Afgezien van stijgende beheerskosten lijdt de voorschietende overheid een forse rente-nadeel.”

Er wordt per jaar ongeveer 5 miljard gulden aan met vennootschaps- of inkomstenbelasting belaste subsidies verstrekt aan het bedrijfsleven. Wanneer de overheid een einde zou maken aan het “kosten- en energieverslindende rondpompen van subsidiegelden” zou dit een besparing op kunnen leveren van 140 miljoen gulden. Het resultaat van 5 miljard gulden x 37,5 procent (gemiddeld belastingtarief) x 7,5 procent (rentetarief).

Fiscaal-technisch is dit relatief makkelijk te realiseren. In de wet zou een bepaling kunnen worden opgenomen waarbij subsidies worden vrijgesteld van belastingheffing, naar analogie van bijvoorbeeld de huursubsidie die is vrijgesteld van inkomstenbelasting. Gelijktijdig met het vrijstellen van subsidies wordt de hoogte van de subsidie-bedragen dan verlaagd naar het netto-niveau.

Een ander probleem doet zich voor bij de subsidies die de overheid verstrekt aan non-profit instellingen. Wanneer een dergelijke instelling een subsidie ontvangt en aan deze subsidie zijn voorwaarden verbonden - de zogeheten gerichte subsidie - dan is op grond van de wet omzetbelasting de ontvangende instelling over de ontvangen subsidies 17,5 procent omzetbelasting verschuldigd.

De betreffende instelling is zich meestal niet bewust van het feit dat men omzetbelasting dient af te dragen; terwijl de subsidieverstrekker vaak deze informatie niet geeft. Het is de Belastingdienst die meestal ver achteraf (bijvoorbeeld bij de belastingcontrole) vaststelt dat er sprake is van een gerichte subsidie. De praktijk is dan dat de ontvangende instelling (achteraf) wordt geconfronteerd met de bittere pil dat de ontvangen subsidie kennelijk 'bruto' was.

“In de praktijk is het vaak niet duidelijk of er sprake is van een gerichte subsidie en er dus ook omzetbelasting moet worden betaald”, zegt Van Veen. “En tussen de verschillende belastinginspecteurs bestaan ook geen eenduidige opvattingen over wat een belaste subsidie is of niet.”

Afschaffen van dergelijke belastingen zou in strijd zijn met Europese regelgeving; het zou tot een concurrentievervalsing kunnen leiden. “Je kunt het Nederlandse systeem wel doorzichtiger maken door niet de subsidie-ontvanger de BTW te laten betalen, maar de subsidie-verstrekker. Het bespaart geld, de overheid houdt het geld direct in de zak.”

Geschat wordt dat 15 procent van de 38,8 miljard gulden aan subsidies BTW-plichtig is. De inningstermijn is doorgaans twee jaar en het gemiddelde tarief 17,5 procent. De besparing voor de overheid zou 152 miljoen zijn. “Door een aanpassing van het fiscale systeem zou de overheid in totaal 290 miljoen gulden kunnen besparen. Het geld zou kunnen worden gebruikt om de fiscale concurrentiepositie van Nederland te verstevigen, want anders lopen we het risico de boot te missen. De fiscale concurrentiestrijd in Europa wordt steeds harder.”

Het ministerie van financiën plaatst kritische kanttekeningen bij het gratis verstrekte advies. Het rentevoordeel wordt te hoog geraamd, want de belastingdienst werkt al “zeer effectief” en er wordt al veel gewerkt met voorheffingen. Daarnaast is er op BTW-terrein weinig beleidsruimte. “Europa laat ons geen millimeter ruimte”, aldus een woordvoerster. “Het idee oogt sympathiek, maar we zijn niet onder de indruk van de cijfermatige onderbouwing.”