Achtervolgd door Saigon

Nina Vida: Vaarwel, Saigon. Vert. Hedi de Zanger. Uitg. Luitingh-Sijthoff, 304 blz. ƒ 34,90

Na de hausse van vertaalde literatuur uit Noord-Vietnam hebben we nu een roman die zich richt op Zuid-Vietnam. In Vaarwel, Saigon beschrijft de Amerikaanse Nina Vida de vlucht van het meisje Anh uit het gevallen Saigon en haar lotgevallen in Little Saigon, de Vietnamese enclave van Los Angeles, waar ze jaren later terechtkomt. In een wereld vol racisme, criminaliteit en corruptie sluit ze een verbond met een jonge Amerikaanse. Beiden zijn belast met de zorg voor een talrijke familie en behept met een grote hoeveelheid lef en vindingrijkheid. Dat laatste, in combinatie met sympathie voor de verdrukten der aarde, maken de illegale advocatenpraktijk die ze runnen tot een groot succes. Totdat ze te grazen genomen worden door een van de Vietnamese gangsterbendes waardoor Little Saigon wordt beheerst.

Het verleden vaarwel zeggen is dan ook niet zo gemakkelijk als uit de titel klinkt. Het Saigon dat Anh achterliet blijft haar achtervolgen. Niet alleen in de gestalte van de jonge boefjes, maar ook in die van een Vietnamveteraan die haar herkent van het bordeel waar ze werkte, en vooral in de vorm van herinneringen. Die herinneringen, die teruggaan tot 1968, zijn het meest belangwekkende deel van de roman. De periode als jong meisje in het bordeel voor Amerikaanse militairen, de sfeer in Saigon onder de naderende overwinning van de communisten, de uitputtende tocht over de Zuidchinese zee, die aan vele bootvluchtelingen het leven kostte, het verblijf in een vluchtelingenkamp in Maleisië en het nieuwe leven in de Verenigde Staten met steun van de kerk - op het belang van dit soort informatie valt weinig af te dingen. Maar Nina Vida is geen Vietnamese; ze is Amerikaanse die de immigrantenwereld van Little Saigon heeft leren kennen via de advocatenpraktijk van haar man. Een nuchtere weergave van andermans verhalen was indrukwekkender geweest dan Vida's verregaande empathie, die ons de geheimen van de Aziatische ziel wil onthullen. Anh spreekt consequent steenkolenengels - keurig vertaald in steenkolennederlands - en debiteert vele waarheden over de verschillen tussen de Vietnamese en de Amerikaanse mentaliteit; maar toch zegt ze als personage minder over de psychologie van de Vietnamese vrouw dan over die van de goedbedoelende Amerikaanse advocatenvrouw die haar in het leven riep.