Zorg voor verslaafde moeder èn kind

DEN HAAG, 14 DEC. De zorg voor verslaafde moeders moet vooral gericht zijn op hun kinderen. “Het kind mag niet de dupe zijn van de verslaving van de ouder. Als de moeder het kind zelf wil opvoeden moet je haar een kans geven. Maar dat 'proberen' mag niet te lang duren - die tijd heeft een pasgeboren kind niet.”

Kinderrechter C.E. Dettmeyer zei dit gisteren op een symposium ter gelegenheid van het tweejarig bestaan van Projekt 4, een Haags behandelingsproject voor verslaafde moeders met hun kinderen. Volgens Dettmeyer is het 'hechtingsproces' van een kind in de eerste levensjaren van groot belang. “Als de moeder ècht wil afkicken en het kind mede daardoor de ruimte krijgt zich aan haar te hechten, dan is 'samen behandelen' de oplossing voor verslaafde moeders.”

In Projekt 4 wordt nauw samengewerkt met andere opvangdiensten. Het doel is om moeders hun verslavingsproblemen - drugs, alcohol maar ook gokverslaving - te laten overwinnen zonder dat zij van de kinderen worden gescheiden. Zij wonen in een vier-onder-één-kaphuis op het terein van het psychiatrisch centrum Bloemendaal. Twee vrouwen delen één woning samen met hun kinderen. Naast een zwaar afkick-programma in de Emiliehoeve, volgen zij ook opvoedkundige lessen en brengen hun kinderen zelf naar de crèche die speciaal gericht is op kinderen van verslaafde ouders.

Projekt 4 heeft de afgelopen twee jaar opvang geboden aan 16 vrouwen en aan 29 kinderen. De leeftijd van de moeders variëerde van 24 tot 36 jaar en de meeste kinderen zijn jonger dan vier jaar. Een belangrijk criterium om tot het project toegelaten te worden, is dat ook het kind van de verslaafde moeder er naar verwachting op vooruit zal gaan.

Pasgeboren kinderen van aan drugs verslaafde moeders krijgen vlak na de geboorte ontwenningsverschijnselen. De baby's zijn onder andere overbeweeglijk, overprikkelbaar, huilen veel met hoge gilletjes en hebben een totaal verstoord slaappatroon. Volgens kinderarts G.M. de Jong uit het Westeinde Ziekenhuis in Den Haag, waar jaarlijks zo'n vijftien kinderen van verslaafde moeders ter wereld komen, is vroegtijdige begeleiding van groot belang opdat zij later geen ontwikkelingsstoornissen zullen ondervinden.

Van de zestien vrouwen die twee jaar geleden begonnen, volgen nu nog acht vrouwen het intensieve programma. Eén vrouw heeft het programma afgerond en woont nu, geheel afgekicked, met haar kinderen in een ééngezinswoning in Den Haag. Zeven vrouwen vielen af omdat het 'te zwaar' was en zij de zorg voor hun kind niet konden combineren met de behandeling die zij zelf ondergingen. Voor de meeste moeders (72 procent) was het ook überhaupt de eerste keer dat zij een therapie ondergingen - juist omdat zij de zorg voor hun kind hadden, hadden zij geen tijd/zin om aan zichzelf te denken.

Ee ander knelpunt van Projekt 4 is de financiering. Maar, zo sprak de algemeen directeur van Bloemendaal, L. Joele, het kan niet zo zijn dat een zo laagdrempelig zorgvernieuwingsproject, dat bovendien maar 164 gulden per vrouw/kind per dag kost, niet zijn eigen weg zal vinden in de algemene verslavingszorg.