WILLEM NOSKE 1918-1995; Violist en verzamelaar

De gisteravond op 77-jarige leeftijd in Den Haag overleden violist Willem Noske mocht het in oktober j.l. nog persoonlijk meemaken dat zijn levenswerk uiteindelijk na veel problemen toch erkenning en bestendiging kreeg in de stichting Musica Neerlandica. In het Haagse Gemeentemuseum was Noske aanwezig bij de officiële viering van de definitieve huisvesting van zijn omvangrijke collectie Nederlandse muziek in de Schamhardt-vleugel van het museum. Staatssecretaris Nuis van cultuur prees Noske daar omdat hij decennia lang met enorme ijver, enthousiasme en opofferingen zijn collectie had bijeengebracht. “Daarmee hebt u grote delen van de Nederlandse muziekgeschiedenis uit de laatste vijf eeuwen gered van de vergetelheid.”

Willem Noske, de broer van de in 1993 overleden musicoloog prof. Frits Noske, werd op 28 mei 1918 geboren in Den Haag. Hij studeerde viool bij Oscar Back en Carl Flesch en trad reeds op jeugdige leeftijd op. In 1932 maakte hij zijn debuut bij het Concertgebouworkest. Noske was achtereenvolgens concertmeester van het Overijssels Philharmonisch Orkest, het Nederlands Kamerorkest, het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Residentie Orkest. Bij het laatste orkest werkte hij van 1962 tot en met 1981.

Willem Noske was een uitnemend violist èn een gedreven verzamelaar, die overal waar hij kwam speurde naar bladmuziek en musicalia. Op het gebied van vioolmuziek en Nederlandse muziek kocht hij alles wat hij vond - kwalitatief onderscheid interesseerde hem niet. Zo bracht hij 's werelds grootste collectie vioolmuziek bijeen, de waarde werd geschat op tien miljoen gulden.

Ook Noskes collectie Nederlandse muziek was reusachtig: 20.000 stuks bladmuziek, 4000 muziekhandschriften en honderdduizenden documenten zoals brieven van componisten en uitvoerenden en recensies. Juist door het ontbreken van selectieve neigingen bij Noske, die alles even lief was, geeft zijn collectie een zeer breed en bijna compleet beeld van wat er sinds 1600 in tal van genres in ons land is gecomponeerd.

Willem Noske dreigde enkele jaren geleden failliet te gaan aan zijn verzamelwoede die zijn huis deed uitpuilen. Met steun van de overheid en enkele fondsen werd zijn collectie tenslotte veiliggesteld in het Haagse Gemeentemuseum, waar men nu bezig is met een catalogisering.

Noske was niet alleen de verzamelaar van Nederlandse muziek, maar ook de hartstochtelijke propagandist daarvan. Hij streed voor uitvoeringen, zoals van de liederen van Anna Cramer (1873-1968), die hij ontdekte als “een van de grootste vrouwelijke componisten uit het begin van deze eeuw.” In veel vergeten Nederlandse muziek wist hij iets interessants te ontdekken en wee degene die daarvan niet was overtuigd of blijk gaf van enige scepsis. Noske vergeleek het artistieke belang van de Nederlandse muziek met dat van de Hollandse schilderkunst en sprak graag in termen van goud, zilver en brons. In de Nederlandse muziek was er volgens hem slechts weinig brons, maar wel veel zilver en goud.