Rapport: Tokio moet verplaatst worden

TOKIO, 14 DEC. Met ingang van het jaar 2010 moet het Japanse parlement in een geheel nieuwe hoofdstad vergaderen en dient de rol van de huidige hoofdstad, Tokio, te zijn uitgespeeld. Dat is het advies dat een overheidscommissie gisteren aan de Japanse premier heeft aangeboden.

Of de verplaatsing van de hoofdstad uiteindelijk zal doorgaan valt nog te bezien, maar de plannen krijgen wel steeds vastere vorm. Redenen voor het voorstel tot verplaatsing zijn “een verbetering van de mogelijkheden om een natuurramp op te vangen, een vermindering van de concentratie van macht en de bevordering van de economische groei”, aldus Osamu Uno, voorzitter van de adviescommissie, gisteren. De commissie werd twee jaar geleden door de regering in het leven geroepen nadat het parlement in 1990 een resolutie had aangenomen die opriep tot het verplaatsen van de hoofdstad.

Van de drie redenen die Uno noemt is de eerste - bestand zijn tegen een natuurramp - sinds de aardbeving in Kobe op 17 januari van dit jaar op het eerste gezicht de meest aansprekende. Die ramp had dan ook tot gevolg dat de commissie haar werk versnelde. De kans op een vergelijkbare ramp in Tokio is geenszins te verwaarlozen. In het verleden hebben grote bevingen in de stad met een tussenperiode van zo'n tachtig jaar plaatsgehad. Bij de laatste, in 1923, kwamen meer dan 100.000 mensen om het leven. Regelmatig nog zijn er kleine bevingen en het begrip 'vaste grond onder de voeten' is in Japan dan ook tamelijk relatief. Bij de aardbeving in Kobe bleek het zeer lang te duren voordat de autoriteiten zich de omvang van de ramp realiseerden en gecoördineerde reddingsacties op gang kwamen.

Pagina 11: Bij beving geen hulp mogelijk

In Japan wordt gevreesd dat als Tokio door een aardbeving wordt getroffen er helemaal geen sprake meer kan zijn van effectieve hulpverlening omdat alle bestuursautoriteiten in het centrum van de stad zijn geconcentreerd en Tokio veel groter is dan Kobe. De stadsprovincie Tokio telt ruim 11 miljoen inwoners terwijl de regio Tokio (de stad zelf plus de drie aangrenzende provincies) op een totaal komt van ruim 30 miljoen.

De twee andere redenen die Uno noemt - de vermindering van de concentratie van macht en de bevordering van economische groei - hangen samen met de algehele beweging tot hervorming van Japans politiek-economische structuur zoals deze ook naar voren kwam in de dereguleringsplannen die het Economisch Planbureau twee weken geleden presenteerde. “Tokio vervulde in het gecentraliseerde systeem van na de oorlog een grote rol maar de tijden zijn veranderd”, aldus commissievoorzitter Uno. “Verplaatsing van de hoofdstad is in zekere zin een revolutie”, zegt commissielid Shinsuke Ishihara. “De bureaucratie heeft een te grote controle over het bedrijfsleven en dit systeem zal met de verplaatsing veranderen.”

Dit idee komt ook sterk naar voren in het 'Herstructureringsplan voor Japan' van Ichiro Ozawa, de secretaris-generaal van de oppositiepartij Shinshinto. Daarin betitelt hij Tokio als een “monstrum” waarin alle politieke, economische en culturele macht is samengebald. In het Japan van de toekomst moet de overheid met een kleinere rol genoegen nemen en dient er meer ruimte te worden geboden aan individuele initiatieven en creativiteit, aldus Ozawa. Dit is volgens de genoemde plannen van het Planbureau tevens een van de pijlers van de toekomstige economische ontwikkeling van Japan omdat het de ontwikkeling van hoogwaardige nieuwe technologiën stimuleert.

In het advies is geen concrete locatie genoemd voor de nieuwe hoofdstad maar zijn slechts de vereisten genoemd waaraan deze moet voldoen. Verschillende provincies zijn inmiddels met campagnes begonnen om de toekomstige, vierde hoofdstad in de geschiedenis van het land binnen hun grenzen te halen. De Yomiuri Shinbun, het grootste dagblad van Japan, stelt in een redactioneel commentaar vanmorgen geen vraagtekens bij het principe-besluit over verplaatsing maar wijst er slechts op dat verplaatsing alléén geen hervorming inhoudt en drukt de premier dus op het hart werkelijke bestuurlijke hervormingen nu reeds door te voeren.

Het om politieke redenen verplaatsen van de hoofdstad is de Japanse geschiedenis geenszins vreemd. Al in 794 werd door het hof een geheel nieuwe hoofdstad uit de grond gestampt - het huidige Kyoto - om te ontsnappen aan de invloed van de machtige boeddhistische tempels in de oude hoofdstad Nara en de centrale macht van de keizer te herbevestigen. Dit keer echter zou de verplaatsing juist plaatshebben om de macht van het centrale bestuur in te perken.