Op de afwerkplek

UTRECHT. Het is donker, ik moet het gebied verkennen. Ik cirkel met de auto rond een groot, stil Utrechts bedrijfsterrein. Het is na zevenen. Met mij manoeuvreren andere mannen in aftandse Fiatjes, stevige middenklassers en Volvo stationcars. Een jongen met een honkbalpet op, een man met een gesoigneerde baard, leraarstype, een blonde vrachtautobestuurder en een zakentype. Het hoge testosteronpeil straalt door de autoruiten. De mannen kijken zenuwachtig naar de vrouwen langs de kant van de weg. Wat ze willen, is simpel.

Nee, niet die, die is tandeloos. Die ander is veuls te dik. Die donkere dame in rode hot pants heeft een groot gat in haar zwarte kous. Hoe zou dat zijn gekomen? Niemand pikt haar op. Ze staat al zo lang te kleumen. En dan een verkrampt grijnzend geraamte, stijf van de opmaakpoeder. Wat zou die vrouw verderop onder haar bontjas verbergen? Een Creoolse trotseert de kou met haar witte bh en blote buik onder haar open jas.

Uiteindelijk besluit ik om een vrouw met zwarte spijkerbroek en donker leren jack in de auto uit te nodigen. Zij vraagt vijftig gulden, ik bied veertig. Het is net als bij Playboy, het gaat om een interview. We noemen haar Gina. Ze is 22 en geurt naar Tabac-zeep. Haar accent is Brabants. Daar komt ze ook vandaan om hier te verdienen. Ze vindt haar werk leuk en zegt niet aan de heroïne te zijn. Volgens gemeente-ambtenaar C. Molders gebruikt 80 procent van de vrouwen op de afwerkplek.

Via een weg langs het kanaal komen we op een pleintje, omzoomd door een tiental groen geverfde betonnen schotten, waar auto's tussen staan. Als ik de auto tussen twee met roodwitte paaltjes gemarkeerde schotten manoeuvreer, zie ik de buurman nog net iets wits uit zijn autoraam gooien. Ik zet de motor af en flits het binnenlicht aan, terwijl elders mannen en vrouwen in stilte in de weer zijn.

Op de weg waar de vrouwen zich aanbieden had ik die ene keer dat er politie kwam auto's snel zien wegscheuren. Hun angst was voor niets, want drive-in-sex is namelijk legaal. De Utrechtse afwerkplek is gebouwd door de gemeente. Er is zelfs een afwerkplek voor fietsers bij. Die bestaat uit vier muren met een toegang waar nog net een fietsstuur door past.

Tippelen mag van de rijksoverheid, mits de vrouw niet voor anderen werkt. De gemeente moet de grenzen vaststellen en kan tippelen in strijd met de openbare orde verklaren. Deze heroïnehoeren, die in hun wanhoop onbeschermd kunnen vrijen en door injectienaalden opgelopen aids kunnen overdragen, mogen werken. Maar de aanzienlijk veiliger bordelen zijn verboden door de rijksoverheid. Die worden dus gedoogd. Gina geeft de voorkeur aan werk in een bordeel maar er was geen baan voorhanden. “Daar is het veilig en kan ik me tenminste wassen”, zegt ze. Hier kan ze alleen gratis koffie, condooms met korting en eventueel schone spuiten krijgen bij de caravan van de Huiskamer Aanloop Prostituées.

VVD-leider Bolkestein heeft afgelopen zaterdag gezegd dat gedogen niet langer kan. “Het is noodzakelijk dat de overheid regels stelt en dat de burger weet dat hij zich daaraan heeft te houden”, vond hij. Hij liet in het midden of hij alle gedoogde activiteiten wilde opruimen of sommige wilde legaliseren. Er ligt een wetsvoorstel voor legalisering van bordelen. Maar de Utrechtse afwerkplek laat al zien hoe het wettelijke toestaan andere vormen van gedogen met zich mee brengt. Heeft Gina ooit wel eens belasting betaald of BTW afgedragen? Pooiers, junks en heroïnehandelaars komen als vliegen op de stroop af. Aan de overkant van de stoep waar de vrouwen staan, kijken ze toe in hun auto's. “Die drugshandelaars moet de politie weghalen”, klaagt Gina. Vuilnismannen vinden elke dag spuiten op de afwerkplek en één keer de vinger prikken kan dodelijk zijn.

Minister Sorgdrager van justitie houdt van regelen en gedogen. Zij ziet het als een erfenis van de Nederlandse tolerantie uit de Gouden Eeuw. Maar zij maakt dan van het kwaad een deugd. De Utrechtse afwerkplek manifesteert vooral overheidsonmacht. Twee grote maatschappelijke misères, heroïne en prostitutie komen er samen. Gedogen komt neer op het van de daken schreeuwen van onmacht.

Verbieden heeft ook nadelen. In het buitenland wordt minder gedoogd en toegestaan. Het buitenland is boos op Nederland maar heeft vaak te kampen met meer druggebruikers en minstens evenveel hoeren. Iedereen weet daar in welke ongedoogde zones hij zijn gerief, shot of stickie kan halen. In Washington ziet zo'n straat er niet anders uit dan het inmiddels gesloten Rotterdamse perron nul, ook al voert de Amerikaanse overheid al tien jaar een war on drugs. Volgens Sorgdrager valt het hier mee omdat haar beleid zo goed is. Maar het matige gebruik van hard drugs zou wel eens met de duffe volksaard kunnen samenhangen. Nederland kent juist zoveel vrijheden omdat de burgers ze niet uitbuiten.

In steden waar niets mag, stromen de drugs en de hoeren naar arme wijken, waar de inwoners geen macht en connecties hebben. De afwerkplek staat op een plaats waar zo min mogelijk mensen schade lijden. Die ellendige Utrechtse groene wandjes zijn dus monumenten van rechtvaardigheid.

    • Maarten Huygen