Nederlandse jeugd verslaat Ierse routine in zinderend duel; Oranje zet toon voor Engeland

LIVERPOOL, 14 DEC. In 1992 werd Denemarken op het laatste moment door de burgeroorlog in Joegoslavië als deelnemer toegevoegd aan het Europees kampioenschap voetbal in Zweden. De Scandinaviërs werden tot ieders verrassing de nieuwe titelhouder door in de finale Duitsland te verslaan. Gisteravond voegde het Nederlands elftal zich ook als hekkesluiter bij de Europese elite door in het zinderende voetbaltheater van Anfield Road een einde te maken aan een stukje Ierse voetbalgeschiedenis (2-0). Hoewel een reeks kwalificatie-hindernissen met pijn en moeite werd overwonnen kan nu nauwelijks meer worden gesteld dat Oranje als outsider aan het EK in Engeland deelneemt.

De uitstraling van onoverwinnelijkheid van Ajax begint ook door te dringen tot het Nederlands elftal. Bondscoach Guus Hiddink heeft net op tijd ingezien dat hij alleen succes kan hebben als hij met enkele kleine aanpassingen profiteert van het spelsysteem dat Louis van Gaal in De Meer heeft ontwikkeld. Het internationale succes van Ajax moet ook zijn weerslag kunnen hebben op Oranje. Zo ging het in 1974 (tweede op het WK in West-Duitsland) en in 1988 (Europees kampioen in West-Duitsland).

De Nederlandse jeugd versloeg gisteravond de Ierse routine. Het verschil in gemiddelde leeftijd was vijf jaar (24 tegen 29). Met zelfs twee negentienjarige spelers in de gelederen, Kluivert en Seedorf, gloort er weer toekomst voor Oranje, dat zich na een nederlaag in Wit-Rusland even uitgeschakeld waande, maar dankzij de overwinning van Luxemburg op Tsjechië van een wisse dood werd gered.

Met nog een half jaar voor de boeg weet Guus Hiddink precies op welke plekken hij het Nederlands elftal moet perfectioneren. Van de flanken kwam gisteravond onvoldoende gevaar, terwijl het vleugelspel juist een van de belangrijkste wapens van Ajax is. Overmars en Helder werden te weinig aangespeeld, maar als zij de bal hadden ondernamen ze te weinig initiatieven om hun directe tegenstanders Irwin en Kelly uit te schakelen.

In de tweede helft gaf Helder wel een afgemeten voorzet op Kluivert, die op de paal kopte. Overmars voelde zich op de voor hem vreemde rechterflank niet in z'n element. Pas in de laatste fase, toen Helder naar de kant was gehaald en Winter op rechts ging spelen, kwam de snelle dribbelaar los van zijn tegenstander. Het is jammer voor Helder, die voor Oranje alles opzij zet, maar Hiddink zal op zoek moeten naar een capabele rechtsbuiten zodat ook deze oneffenheid in het concept kan worden gladgestreken.

De bondscoach wil in de komende oefenwedstrijden tegen de Belgen en Duitsland op deze positie gaan experimenteren. Wie Hiddink precies op het oog heeft voor de rechtsbuitenplaats wilde hij niet kwijt. Hij heeft een aantal namen in het hoofd, onder wie ook Ajax-reserve Nordin Wooter. “Als hij zich net zo snel ontwikkelt als zijn ploeggenoten, sluit ik niets uit”, aldus Hiddink, die het jammer vindt dat Feyenoorder Gaston Taument al zo lang uit de roulatie is. “Jammer dat zijn liesoperatie niet vlekkeloos is verlopen.”

Hiddink mag in juni met twintig man de Noordzee oversteken. Bijna alle posities zijn dubbel bezet - Richard Witschge werd gisteravond gedegradeerd tot de zeventiende man - behalve die van de rechts- en linksbuiten. Verder ontstaat er een luxe-probleem als Frank de Boer weer terugkeert. Hoewel nu Danny Blind het eerste duel op het EK door een schorsing zal moeten missen. Ronald de Boer was gisteravond op zijn vertrouwde plek van rechtshalf onnavolgbaar. Als een echte veldheer zette hij op het middenveld de lijnen uit. Toen hij te vaak in een verdedigende rol werd gedwongen door de sterk opkomende Terry Phelan greep Hiddink in door De Kock als bewaker van de lange kopper Tony Cascarino toe te voegen aan de defensie, waardoor Reiziger zich kon bezighouden met de lastige Ierse flankspeler.

Aan de positie van Ronald de Boer op het middenveld moet derhalve niet meer worden getornd. Ook al heeft dat gevolgen voor Clarence Seedorf, gisteren in de eerste helft sterk als centrale verdediger, maar na rust wat minder op dreef. Verder staat het vast dat Edgar Davids tegen Ierland een vaste plek in Oranje heeft verworven. Hij was de absolute uitblinker in deze wedstrijd, niet in de laatste plaats door zijn tomeloze inzet. “Davids heeft een motortje dat gemakkelijk vijfduizend toeren kan ontwikkelen. In de rust heb ik hem zelfs een beetje moeten afremmen”, vertelde Hiddink.

Opmerkelijk was zeker ook het bijna foutloze optreden van debutant Winston Bogarde. Hij bleef keurig in zijn positie, was sterk in kopduels, maar legde misschien wat te weinig risico's in zijn spel. Zelden verzond hij een dieptepass naar Glenn Helder. Hiddink vond het echter juist positief dat de Rotterdammer ingetogen speelde. “Dat moet op die positie. Ik heb vooraf geen moment aan Bogarde getwijfeld. Het pleit voor hem dat hij zich heel snel heeft aangepast. In Nederland kun je dat moeilijk inschatten omdat in onze competitie de niveauverschillen te groot zijn. Maar als je je, zoals Bogarde, ook in de Champions League staande weet te houden en de druk aankan, dan ben je op de goede weg.”

De vraag is of dat ook voor Dennis Bergkamp geldt. De schaduwspits klaagde in de rust over een spierblessure en aangezien Hiddink alleen verder wilde met honderd procent fitte spelers, liet de speler van Arsenal zich na een kwartier vervangen. Bergkamp begon sterk door in de zevende minuut Davids vrij voor het doel te zetten en in de negende minuut schoot hij zelf op de paal. Maar later leed hij toch te veel balverlies voor een speler met zoveel klasse.

Hiddink wilde gisteravond nog geen oordeel geven over zijn vliegangst. “Een privé-zaak, voorlopig is het probleem niet aan de orde in Oranje.” Wel zal hij binnenkort met Bergkamp een onderhoud hebben over deze zaak. Tevens wil de bondscoach zijn gedachten laten gaan over de handelwijze van bondsarts Frits Kessel die dinsdag bevestigde dat Bergkamp sinds enige tijd last heeft van een fobie die vliegangst veroorzaakt.

De bondscoach heeft zelf, naar nu blijkt, een aanloopperiode nodig gehad om goed te functioneren. Hij begon met vier nederlagen en een thuiszege op Malta, kroop in Minsk door het oog van de naald, maar herstelde zich thuis tegen Wit-Rusland door twee goede wissels toe te passen. Terwijl de kruitdampen in Anfield Road waren opgetrokken en de huilende maar sportieve Ieren hun verdriet verwerkten, gaf Hiddink toe dat de overwinning op Malta (4-0) voor hem de ommekeer heeft betekend. “Je verandert niet zomaar van clubcoach in bondscoach. Na het thuisduel tegen Wit-Rusland heb ik nadrukkelijker geprobeerd om Ajax-blokken in te passen. We gaan op het EK lekker voetballen. Niet in de geest van Ajax, maar in de geest van Oranje.”