Frankrijk steelt even de show van het vredesproces Bosnië

ROYAUMONT, 14 DEC. De Amerikaanse machtsdiplomatie heeft de strijdende partijen in Bosnië vorige maand tot het vredesakkoord gedwongen, maar nu het aankomt op de ceremoniële bekrachtiging van 'Dayton' treden de Fransen op de voorgrond.

Dat Parijs “op dit historische moment” even de show mag stelen, live geregistreerd over de hele wereld dankzij CNN, is een logische zaak, vindt de Franse minister van buitenlandse zaken, Hervé de Charette. Hij prees gisteren “de kapitale rol” die Frankrijk heeft gespeeld bij de totstandkoming van de vrede in Bosnië. “Ik wil de rol van andere landen niet onderschatten, maar Frankrijk heeft een essentiële rol gespeeld. Frankrijk betaalde de afgelopen jaren een zeer hoge prijs met 58 doden en meer dan vijfhonderd gewonden in Bosnië. Dat de ondertekeningsplechtigheid nu in Parijs wordt gehouden is ook een eerbetoon aan hen die hun leven hebben gegeven voor de vrede.”

Minister De Charette zei dit gisteren na twee door Frankrijk georganiseerde bijeenkomsten aan de vooravond van de ondertekening in Parijs. Eén betrof een ontmoeting van de leden van de zogeheten uitgebreide contactgroep (Verenigde Staten, Rusland, Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië, Canada, Spanje, Italië en Nederland) met de leden van de islamitische contactgroep. Na afloop werd in een gezamenlijke verklaring “de eenheid en de vastberadenheid van de internationale gemeenschap” onderstreept om het vredesproces in Bosnië te ondersteunen. Eigenlijk zou de vergadering in Parijs plaats vinden, maar gezien de sociale turbulenties in de Franse hoofdstad leek het gastheer De Charette gisteren verstandiger om uit te wijken naar de Royaumont-abdij, een vijftigtal kilometers ten noorden van Parijs. Gistermiddag werden in die sfeervolle winteromgeving onder anderen ook de ministers van buitenlandse zaken van de landen in de Balkan-regio uitgenodigd om mee te praten over een nieuw Frans initiatief: een Stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa.

De Charette liet er gisteren in zijn toespraken geen onduidelijkheid over bestaan, waarom Frankrijk juist op dit moment hecht aan deze diplomatieke demonstratie van goede wil over zo'n breed front. “Alles is mogelijk, maar nog niets is gewonnen”, zei hij, daarmee aangevend dat het vredesakkoord voor Bosnië “ambitieus” is, maar tegelijkertijd nog “uiterst fragiel”. “Het is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de betrokken partijen om de afspraken na te komen en duurzame vrede in Bosnië tot stand te brengen. Maar het is ook onze taak om ons te mobiliseren hen te helpen.”

Met het stabiliteitspact voor het uitgebreide Balkangebied heeft Frankrijk dezelfde doelstelling voor ogen als de overeenkomst die afgelopen maart op zijn initiatief in Parijs werd ondertekend voor de landen in Midden- en Oost-Europa: bevordering van goed nabuurschap en de onderlinge samenwerking. De Charette zei gisteren het vredesproces op de Balkan te willen “verbreden” tot de gehele regio. Daarbij wees hij er nadrukkelijk op dat “de deur van de Europese Unie openstaat” voor alle landen van ex-Joegoslavië. Maar om in aanmerking te komen voor het EU-lidmaatschap moeten ze wel voldoen aan criteria inzake democratie, rechtszekerheid, mensenrechten en bescherming van minderheden. “Daarmee raken we aan het hart van het probleem waar we mee te maken hebben”, aldus De Charette.

Allereerst krijgen de partijen in Bosnië nu de gelegenheid om te bewijzen dat ze echt vrede willen. Net als de andere buitenlandse waarnemers kijkt hij in de eerste plaats naar de situatie in Sarajevo, waar Bosnische Serviërs te kennen hebben gegeven niet onder het gezag van de Bosnische regering te willen leven. Hij liet er geen misverstand over bestaan niets te voelen voor een soort tweedeling van Sarajevo. “Het veiligstellen van Bosnië als één staat en de hereniging van Sarajevo waren de twee belangrijkste doelstellingen die Frankrijk en de gehele internationale gemeenschap zich hebben gesteld. Het is ondenkbaar dat we in Sarajevo iets zouden laten bouwen waar we in Berlijn mee hebben afgerekend”, aldus de Franse minister.