Groene oase voor een depressieve mysticus

Musée de la Vie Romantique, 16, Rue Chaptal, Paris 75009, ieder dag open van 10 -17.40, behalve maandag en feestdagen, tel. 48749538. Bij mooi weer thee in de tuin. Tentoonstelling 'Ary Scheffer, peintre du sentiment' van 26 maart tot 30 juni 1966.

PARIJS, 13 DEC. Anderhalve eeuw geleden vierde Ary Scheffer triomfen in Parijs als hofschilder van de burgerkoning Louis Philippe. In zijn stadsvilla aan de Rue Chaptal ontving hij iedere vrijdagavond de componisten, schilders, schrijvers en liberale intellectuelen van zijn tijd: Liszt, Chopin, Rossini, Flaubert, George Sand, Ingres en Lafayette. Een Nederlander was de gastheer van de Parijse Romantiek.

De Rue Chaptal, in het negende arrondissement, was destijds een bekende straat in Nouvelle Athènes, de wijk waar artiesten en denkers graag woonden, zoals 120 jaar later St. German des Prés in het quartier Latin. Toulouse-Lautrec woonde een straat verder. Van Gogh heeft er later gewerkt bij de kunsthandelaar Goupil. Nu is de Rue Chaptal opnieuw redelijk in trek, al is hij vrij donker en nauw, zoals alle straten net onder Pigalle.

Het vroegere huis van Ary Scheffer staat er, teruggetrokken van de straat als een oase van groen en stilte, vooral in voorjaar en zomer. Rondom een binnenplaats liggen het gemoedelijk-deftige woonhuis, de vroegere stallen, de twee ateliers en de tuin waar Scheffer met zijn moeder, dochter en een hele côterie van broers, vrienden en vriendinnen 28 jaar woonde en leefde.

“Het moet een bijzonder levendige ménage zijn geweest”, zegt Anne-Marie de Brem, hoofdconservator van het Musée de la Vie Romantique, waarin het vroegere huis van Scheffer sinds tien jaar is omgedoopt. “Scheffer was een rijk man, ook elders in Europa zeer gezien. Toen de regeerperiode van Louis-Philippe voorbij was (1848), raakte Scheffer uit de hofgunst. Hij hield zijn eigen klanten, maakte veel portretten, maar werd ingehaald, door nieuwere stromingen, door de realisten, Courbet, en de fotografie. Scheffer werd toen juist meer religieus en mystiek.

“Zijn naam was gevestigd toen Scheffer op de Salon van 1828 meedeed met 'Les Femmes Souliotes', dat nu aan het Louvre toebehoort. Hij was één van de eersten van de Romantische School. Eigenlijk was dat helemaal niet zijn ware aard. Deze literair ingestelde, vaak depressieve man kwam benaderde zijn eigen natuur meer toen hij overging op een koele mystieke stijl. De kunstkritiek was nooit erg gediend van deze gesoigneerde, lichte schilderkunst. In zekere zin was hij een voorloper van de fotografie: het onderwerp was voor hem even belangrijk als de manier van uitbeelden. De revolutie van het impressionisme maakte korte metten met zijn ambitie gevoelens te schilderen.”

Scheffers dochter, die geen kinderen had, vererfde het huis begin deze eeuw aan een nicht die afstamde van de filosoof Ernest Renan. Vandaar dat het, na het uitsterven van die familie in 1985, door de gemeente Parijs als Musée Scheffer-Renan werd geopend. De Brem: “Niemand wist meer wie Renan of Scheffer waren. Bovendien waren de meeste Scheffers al aan diverse musea geschonken, waaronder dat van Dordrecht.” Daarom is het museum al vrij snel omgedoopt tot museum dat die periode van artistieke bloei in de tijd van de Romantiek zichtbaar wil maken. “Ik ben het museum in Dordrecht bijzonder dankbaar dat zij mij een aantal Scheffers permanent uitlenen zodat wij niet alleen de sfeer maar ook zijn werk kunnen laten zien.”

De gearriveerde schilder Scheffer liet destijds twee ateliers bouwen: een om te schilderen en een om te ontvangen. Later gebruikte hij het ene om zijn mannelijke en het andere om zijn vrouwelijke leerlingen aan het werk te zetten. Het tweede is in gebruik als kantoor, maar dat wordt over twee jaar in oude luister hersteld. In het woonhuis is ruimte voor wisselende tentoonstellingen die tijdgenoten aan de vergetelheid worden ontrukken. Bovendien is daar historiegetrouw de salon weer ingericht van de schrijfster George Sand. Opvallendst temidden van haar herinneringen zijn de gipsafdrukken van de handen van Frédéric Chopin, negen jaar haar vriend. Men hoeft geen grote handen te hebben om Chopin te kunnen spelen.