Chinese dissident Wei veroordeeld tot veertien jaar

PEKING, 13 DEC. Een Chinees gerechtshof heeft vandaag in minder dan zes uur China's belangrijkste politieke gevangene, Wei Jingsheng, veroordeeld tot een gevangenisstraf van veertien jaar omdat hij gepoogd zou hebben de huidige Chinese regering omver te werpen.

Dat heeft het officiële Chinese persbureau Nieuw China zonder verdere toelichting vanmorgen bekendgemaakt. Volgens het persbureau gaat het om een 'eerste uitspraak' en krijgt Wei tien dagen de tijd om tegen het vonnis in beroep te gaan. Familieleden zeiden vanmiddag dat Wei dit zeker zal doen. Een woordvoerder van het gerechtshof meldde dat Wei de kans heeft gekregen zich met behulp van zijn twee advocaten te verdedigen.

Door het zeer korte proces, dat slechts toegankelijk was voor een select Chinees publiek, verscheen de 44-jarige Wei voor het eerst nadat hij in april vorig jaar was opgepakt in de openbaarheid. Pas vorige maand werd Wei formeel gearresteerd en beschuldigd van 'staatsondermijnende activiteiten'. Tot die tijd was niets over zijn lot bekend.

Familieleden van China's bekendste politieke dissident hebben zijn arrestatie en de beschuldigingen tegen hem veroordeeld. Volgens hen heeft Wei slechts gebruik gemaakt van zijn constitutionele recht op vrijheid van meningsuiting en vormt hij op generlei wijze een bedreiging voor de Chinese staat.

Buitenlandse journalisten, aan wie oorspronkelijk was beloofd dat zij toegang zouden krijgen tot het gerechtshof, werden buiten het gebouw gehouden. Geüniformeerde agenten en politie in burger hielden de journalisten op driehonderd meter afstand van de ingang en schermden hen af tegen ieder contact met Chinese omstanders.

Diverse Westerse regeringen, alsmede organisaties voor de rechten van de mens, waaronder Amnesty International, hebben de arrestatie en de aanklacht al veroordeeld. Wei, die dit jaar werd voorgedragen voor de Nobelprijs voor de vrede, werd in 1979 voor het eerst gearresteerd en beschuldigd van het laten 'uitlekken van staatsgeheimen'.

Pagina 4: Wei voor democratisering

In de maanden voor zijn arrestatie had Wei openlijk gepleit voor de invoering van een 'vijfde modernisering' (democratie naar Westers voorbeeld) ter aanvulling van Deng Xiaoping's zogeheten vier (met name economische) moderniseringen. Het grootste gedeelte van zijn straf heeft Wei in eenzame opsluiting doorgebracht.

Zijn gevangenschap liep in september 1993 af, een half jaar voor zijn formele vrijlating. China deed toen een poging de Olympische Spelen voor het jaar 2000 binnen te halen. Wei's tweede arrestatie, een half jaar later, volgde na een gesprek tussen hem en de Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken voor de rechten van de mens, John Shattuck.

In de zes maanden dat hij op vrije voeten was, sprak Wei met diplomaten en journalisten. Tijdens die ontmoetingen sprak hij zich opnieuw uit tegen de alleenheerschappij van de communistische partij.

Doorgaans kan de houding van de Chinese autoriteiten tegenover de zeer kleine groep dissidenten worden beschouwd als een graadmeter voor hun vertrouwen in de binnenlandse politieke stabiliteit. Het ongewoon harde optreden tegen Wei is dan ook, aldus veel waarnemers, een teken aan de wand.

In de afgelopen anderhalf jaar is het aantal dissidenten dat niet gevangen zit of naar het buitenland verbannen is, sterk afgenomen. Alleen Liu Gang, voormalig studentenleider tijdens de pro-democratische studentenprotesten op het Plein van de Hemelse Vrede, is nog bereid met journalisten te praten. Xu Wenli, die zich zestien jaar gelden verzette tegen de veroordeling van Wei en daarvoor twaalf jaar gevangen zat, heeft een de facto huisarrest opgelegd gekregen. En van Wang Dan, evenals Liu Gang een voormalige studentenleider, is sinds hij zes maanden geleden werd opgepakt niets meer vernomen.

Alles wijst op een nieuw beleid van de Chinese autoriteiten, waarbij de harde aanpak de toon zet. De meest hardnekkige activisten, zoals Han Guofang en Wang Juntao, zijn gedwongen of ertoe gebracht China voorgoed te verlaten. Anderen zoals Wang Dan, en tot voor kort dus Wei Jingsheng, 'verdwijnen'.