'Syrië wil vrede met Israel'; Clinton belt Assad tijdens lunch met Peres

TEL AVIV, 12 DEC. De Syrische president, Hafez al-Assad, is volgens de Israelische pers bereid binnen enkele maanden vrede met Israel te sluiten. De Syrische leider zou zich gisteren in deze zin tegenover de Amerikaanse president, Bill Clinton, hebben uitgelaten. Dat gebeurde in een telefoongesprek dat Clinton met de Syrische leider voerde tijdens een lunch met premier Shimon Peres.

Israelische politieke kringen kennen aan het plaatshebben van dit gesprek dat “bijna de vorm van een telefonische vredesconferentie aannam” grote betekenis toe. Voor de eerste maal werd gisteravond eveneens een Syrisch parlementslid rechtstreeks vanuit Damascus door de Israelische tv telefonisch geïnterviewd. In Israel wordt verondersteld dat de toestemming tot dit gesprek door de hoogste politieke kringen in Damascus is gegeven, misschien zelfs door president Assad.

Het onderhoud tussen Clinton en Peres op het Witte Huis zal volgens radio Israel leiden tot hervatting van de Israelisch-Syrische besprekingen op het niveau van ambassadeurs in Washington. Tevens zal de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, vrijdag al aan een pendelmissie tussen Damascus en Jeruzalem beginnen om wellicht de grond te effenen voor een topontmoeting tussen Assad en Peres.

Volgens Israelische bronnen in Washington die vandaag in de Israelische pers worden geciteerd heeft Assad positief gereageerd op het idee van Peres simultaan over de contouren van de Israelisch-Syrische vrede te onderhandelen. Deze vrede moet volgens de visie van Peres een regionaal karakter dragen en een einde maken aan het Israelisch-Arabische conflict. Met zo'n vredespakket zal hij volgens Israelische politieke commentatoren in het najaar van 1996 de algemene verkiezingen kunnen ingaan onder de slagzin 'totale vrede tegen totale terugtrekking van de Hoogvlakte van Golan'. Hoewel woordvoerders van Peres ontkennen dat hij zich tegenover Clinton heeft uitgesproken over de definitieve grens met Syrië meldt de Jerusalem Report vandaag dat Peres ernaar streeft de komende lente al met Syrië een vredesverdrag te kunnen sluiten op basis van zijn nieuwe vredesideeën.

Tijdens een persconferentie in het Witte Huis constateerde Clinton gisteravond dat de moord op premier Yitzhak Rabin een belangrijke factor is in de Syrische lezing van de oprechtheid van Israels vredeswil. “De Syriërs zien de buitengewone prijs die Rabin en Peres bereid zijn te betalen voor vrede. Dit is een fundamentele werkelijkheid”, aldus de Amerikaanse president. Peres zei na het onderhoud met Clinton dat “wij van plan zijn met grote snelheid vooruit te gaan. Ik hoop dat president Assad zich spoedig zal voegen bij deze historische (vredes)reis”.

Peres heeft met Clinton en minister van defensie William Perry uitvoerig gesproken over het nauwer aanhalen van de strategische betrekkingen tussen Israel en de VS met het oog op een mogelijk Israelisch-Syrisch vredesverdrag. In Israel is reeds enige tijd een debat gaande over de vraag of het in Israels belang is een defensiepact met de VS te sluiten, ervan uitgaande dat Clinton daartoe bereid zou zijn en het Amerikaanse Congres voor zo'n idee zou weten te winnen. De opvattingen daarover lopen in de Israelische politiek sterk uiteen. Voor sommigen is zo'n defensiepact zeer wenselijk, anderen zeggen dat Israel zijn handen niet aan de VS moet binden en ook de Arabische wereld niet van zich moet afstoten door zich zo nauw formeel aan de VS te koppelen. Clinton maakte tijdens de persconferentie bekend dat Israelische astronauten in de VS zullen worden opgeleid voor ruimtemissies in Amerikaanse ruimteschepen. Volgens de krant Ha'arets zullen de VS volgend jaar tientallen miljoenen dollars investeren in gemeenschappelijke Israelisch-Amerikaanse militaire ontwikkelingsprojecten, zoals de Arrow-anti-raketraket en een laser-kanon ter onderschepping van katjoesja-raketten.

    • Salomon Bouman