Peter Ustinov ontpopt zich als absurd verteller

An evening with sir Peter Ustinov, BBC1, 22.30-23.15u.

Hij staat op een leeg toneel, sir Peter Ustinov, waar slechts een gloedvol ogend tapijt op is gelegd. Verder heeft hij alleen een kruk om af en toe tegen te leunen of op te zitten. Meer is ook niet nodig. Als ideaal tafelredenaar heeft de in een knellende smoking gehulde raconteur genoeg aan de anekdotes die hij in zijn werkzaam leven heeft verzameld als een jager zijn trofeeën. Of ze allemaal woord voor woord op waarheid berusten, doet er niet eens meer toe. En dat hij de meeste ook al in zijn autobiografie Dear me heeft opgeschreven, evenmin. Op papier blijven ze vaak een beetje flets. Maar als hij ze vertelt, met alle benodigde stembuigingen en met het misprijzende hoofd dat hij erbij trekt, krijgen die verhalen pas de tinteling die ze verdienen. Je zou ze allemaal willen onthouden, om ze bij de hand te hebben en in ieder gezelschap te kunnen doorvertellen.

An evening with sir Peter Ustinov, waarvan de BBC zondagavond het eerste deel vertoonde en vanavond het tweede deel uitzendt, is een recente opname uit het Royal Alexandra Theatre in Toronto. Ustinov vertelt dat hij de voorstelling - zoals ik deze vertelavond bij gebrek aan een beter woord maar noem - al vaak heeft gespeeld. Zelfs in Kuala Lumpur, in de danszaal van een hotel. En natuurlijk hoorde daar meteen een bizar verhaal bij, met bijpassende tongval verteld, over de ambtelijke voorwaarden die werden gesteld aan een optreden aldaar. Ustinov heeft een scherp oor voor absurde zinnetjes. Hij citeert de hoofdonderwijzer op de lagere school, die over hem zei: “Hij blijkt te beschikken over een heel oorspronkelijke geest, hetgeen koste wat kost de kop moet worden ingedrukt.” En hij citeert ook de harpiste, die buiten beeld de muziek speelde als hij in de rol van Nero het harpje ter hand nam: “You just put your fingers wherever you like, I'll follow you.”

Als verteller stelt sir Peter Ustinov de acteur in de schaduw. Hij was een vakkundig acteur, en hij schitterde in de rol van Hercule Poirot. Maar beter nog is hij als de gedistingeerde heer die opstaat en zijn gezelschap vermaakt met wat hem allemaal is overkomen. Ook kan hij prachtig voordoen hoe anderen praten en zich bewegen - zondagavond deed hij bijvoorbeeld een perfect nummertje Hitler-gebaren. Val er vanavond trouwens gerust in zonder die eerste helft te hebben gezien; ieder verhaaltje staat op zichzelf.