Niet bekend

NAIROBI, 12 DEC. Het speciale tribunaal van de Verenigde Naties voor Rwanda heeft vanmorgen in de Tanzaniaanse stad Arusha de eerste acht verdachten van de genocide in staat van beschuldiging gesteld.

Niet bekend

De schattingen over het aantal schuldigen aan de genocide in Rwanda van vorig jaar lopen uiteen van honderdduizend tot een miljoen. Het aantal slachtoffers ligt tussen een half miljoen en een miljoen. Ruim tachtig procent van de Rwandese rechters kwam om gedurende de moordpartijen en hoewel zestigduizend verdachten in volgepropte Rwandese cellen verblijven is er nog niemand in Rwanda berecht. Het VN-tribunaal, dat gescheiden opereert van de rechtsgang in Rwanda, zal vermoedelijk tussen de 200 en 400 verdachten gaan berechten.

“Wij geven prioriteit aan degenen die leiderschapfuncties vervulden”, zei de Zuidafrikaanse rechter Richard Goldstone van het VN-tribunaal onlangs. “De enige manier om de cyclus van geweld te doorbreken die een land als Rwanda heeft geplaagd, is om degenen aan te klagen die verantwoordelijk zijn voor het geweld.” Schuldigen van door de overheid aangewakkerd geweld tegen Tutsi's in de afgelopen dertig jaar in Rwanda zijn nooit eerder berecht.

De Hutu-extremisten - politici, intellectuelen en militieleden - bestempelen het VN-tribunaal als “gerechtigheid van de winnaars”. Volgens hen beging vóór de genocide het door Tutsi's gedomineerde Rwandese Patriottische Front (RPF) op grote schaal misdaden tegen Hutu's. De Hutu's weigeren de massamoord op de Tutsi's en politiek gematigde Hutu's in april, mei en juni 1994 genocide te noemen. Het VN-tribunaal onderzoekt alleen de periode rond de genocide.

Tienduizenden Hutu's die vermoedelijk 'slechts enkele tientallen Tutsi's' vermoordden, verblijven nu in vluchtelingenkampen in Zaire en Tanzania. De hoofdschuldigen houden zich afwisselend op in Afrikaanse landen als Kenia en Zaïre, die beide goede banden onderhielden met de elite van het oude Rwandese regime. In het Westen vonden de hoofdschuldigen onderdak in ondermeer Frankrijk, België en de Verenigde Staten. Kenia, dat als financieel en politiek centrum van de hoofdschuldigen functioneert, arresteerde onlangs tientallen Rwandezen, maar de hoofdschuldigen wisten op tijd te ontsnappen.

De Zaïrese president, Mobutu, beloofde onlangs voor het eerst hoofdschuldigen te zullen uitleveren aan het VN-tribunaal. Hutu-militieleden en ex-regeringssoldaten beschikken over militaire trainingskampen in Zaïre van waaruit ze regelmatig aanvallen uitvoeren in Rwanda. In Afrika heeft alleen Zambia acht hoofdverdachten gearresteerd.

Onder de hoofdverdachten bevinden zich de voormalige minister Casmir Bizimungu, de leider van het extremistische radio Milles Collines, Feliciën Kabuga, de redacteur van het extremistische blad Kangura Hassan Ngeze, ex-interim-president Theodore Sindikubwabo, ex-interim-premier Jean Kambanda, kolonel Theoneste Bagasora, de 'profeet van de genocide' Leon Mugesera en Jean Baptiste Getete die de troetelnaam 'Hutu-moordenaar' aannam. Veel van deze verdachten werden onlangs nog in Kenia of Zaïre gesignaleerd. In Frankrijk verblijft de geestelijke Wenceslas Munyeshyaka, die door overlevenden is herkend als medewerker van de militieleden die in de kerk Sainte Famille in Kigali honderden Tutsi-vluchtelingen afslachtten.

Volgens de Rwandese grondwet kunnen de schuldigen de doodstraf krijgen. Het VN-tribunaal kan echter alleen levenslang geven en deze straf kan worden uitgezeten in ieder land in de wereld waarvan de situatie in de gevangenis voldoet aan VN-normen. De eerste rechtszaken van het VN-tribunaal zullen plaatshebben in Arusha in juni en juli. Het ontbreekt het tribunaal nog aan voldoende fondsen. In Arusha beschikt het bijvoorbeeld nog niet over een rechtszaal en cellen voor de verdachten.