Agnelli: playboy en patriarch

Fiat is Agnelli en Agnelli is Fiat. Ofschoon het belang van de Agnelli-familie door een twee jaar geleden in gang gezette financiële operatie is verminderd tot 40 procent, is in dat beeld nog niet veel veranderd. En ook het aanstaande terugtreden van Giovanni Agnelli als bestuursvoorzitter betekent niet dat zijn invloed op het Fiat-concern verdwijnt. De 74-jarige Agnelli blijft voorzitter van de familieholding IFI. Zijn neef 'Giovannino' geldt nog altijd als zijn gedoodverfde uiteindelijke opvolger.

Als kleinzoon van de oprichter van het industriële imperium van Fiat stond Giovanni Agnelli bijna 30 jaar lang aan het hoofd van een van Europa's machtigste industriële dynastieën. Als zoon van een prinses - zelf trouwde hij ook weer met een prinses - werd hij in 1966 bestuursvoorzitter van Fiat.

Zijn imago van goed uitziende playboy, die de internationale jetset niet schuwde, veranderde in dat van een zeer gerespecteerde industriële patriarch. Het Fiat-concern groeide uit tot een conglomeraat, dat niet alleen auto's produceert maar ook actief is in de chemische sector, verzekeringen en spoorwegen. In 1986 werd Agnelli door de Academy of International Business, een verzameling hoogleraren in bedrijfswetenschappen uit de hele wereld, onderscheiden als internationaal manager van het jaar. Ook als eigenaar van de succesvolle Turijnse voetbalclub Juventus heeft Agnelli bewondering geoogst.

Agnelli, wiens persoonlijke vermogen wordt geschat op 3,3 miljard dollar, maakte heel wat crises en evenzovele wederopstandingen mee van de Fiat-groep. Zijn belangrijkste krachttoer was ongetwijfeld de enorme financiële injectie na het verlies in 1993. Fiat kreeg steun van de handelsbank Mediobanca en Deutsche Bank, twee oude bondgenoten die hun belang in Fiat uitbreidden, en van de verzekeringsmaatschappij Generali en het Franse telecommununicatiebedrijf Alcatel. Met deze vier partners vormde de familie Agnelli een blok van aandeelhouders dat de Fiat-groep controleert.

De grote financiële operatie, resulterend in een vijfjarig investeringsprogramma van 21 miljard gulden, was voor Agnelli twee jaar geleden reden zijn vertrek nog even uit te stellen. De patriarch had de bakens verzet, juist op het moment dat de financiële wereld een laatdunkende houding begon aan te nemen tegen families die meenden nog steeds wereldconcerns te kunnen leiden.

Agnelli is moeilijke beslissingen nooit uit de weg gegaan, maar zocht ook altijd het compromis. “We leven in een land, Italië, met een katholieke, solidaristische en marxistische filosofie en dat legt beperkingen op aan elke bezuiniging,” zei hij nog niet zo lang geleden.