PvdA stelt extra eisen aan contract zelfstandige NS

DEN HAAG, 11 DEC. De PvdA-fractie in de Tweede Kamer stelt aanvullende eisen bij de verzelfstandiging van de Nederlandse Spoorwegen. De partij wil meer garanties voor het openhouden van de onrendabele lijnen, het in de hand houden van de prijzen van treinkaartjes en de positie van de reizigers.

Dit bleek vanmorgen bij het begin van het Kamerdebat over het verzelfstandigingscontract dat minister Jorritsma (verkeer en waterstaat) deze zomer met de NS heeft gesloten. Het debat duurt nog de hele dag voort. Regeringsfracties PvdA en D66 hebben eerder laten weten grote moeite met het contract te hebben, wegens het ontbreken van garanties over de onrendabele lijnen.

Over de vorm waarin aanvullende eisen moeten worden gerealiseerd gaf PvdA-woordvoerder Van Gijzel ondanks herhaald aandringen van de oppositie geen uitsluitsel. Wat hem betreft zijn er verschillende vormen denkbaar. Hij sprak van “aanpassingen of aanvullingen” op het contract. Als voorbeeld van zo'n aanvulling noemde hij een regeling waarin de NS en de overheid nadere afspraken zouden maken over de marges waarbinnen tariefsverhogingen zijn toegestaan.

Toezeggingen over, beperkte, gemiddelde tariefsverhogingen acht Van Gijzel niet voldoende, omdat die ruimte zouden laten om een kaartje van Zoetermeer naar Den Haag in de spits - onrendabel vervoer voor de NS - aanzienlijk duurder te maken. Daarmee zou het overheidsbeleid om meer mensen met de trein te laten reizen in plaats van met de auto worden belemmerd.

Tijdens de eerste termijn van het debat werd niet duidelijk of dergeljke aanvullende afspraken mogelijk zijn binnen het kader van het door Jorritsma en de NS gesloten contract. Heropenen van de onderhandelingen zou betekenen dat het contract niet op 1 januari zou kunnen ingaan, en Van Gijzel zei te hebben begrepen dat dit niet kan. In elk geval zou uitstel waarschijnlijk arbeidsonrust en administratieve en financiële chaos teweegbrengen bij de NS.

Als een andere mogelijkheid om, zonder het contract open te breken, aanvullende eisen te realiseren, zag de PvdA-woordvoerder het creëren van een financiële 'achtervang', voor het geval de 80 miljoen gulden die minister Jorritsma in 2000 heeft gereserveerd voor de onrendabele lijnen niet genoeg zullen blijken te zijn.

Binnen de Kamer bestaat ernstige twijfel of die 80 miljoen wel voldoende is. De NS heeft steeds gezegd voor 200 miljoen alle onrendabele lijnen te kunnen blijven rijden. Verscheidene Kamerleden klaagden dat ze nog altijd onvoldoende inzicht hebben in welke lijnen onrendabel zijn en hoeveel geld er nu eigenlijk nodig is om die lijnen open te houden. Vanmorgen bleek een aan de Kamer toegezegde notitie over de toekomst van de spoorwegen in de volgende eeuw niet aanwezig. Reden, aldus de minister, waren kleurenkaarten in dit document die niet snel genoeg te vermenigvuldigen waren.