Niet roken wel betalen

In dit geval was het British Airways, maar het had ook een van de andere luchtvaartmaatschappijen kunen zijn die het roken hebben verboden op vluchten van minder dan negentig minuten. Na de eerste schok legde ik me erbij neer; er trekken af en toe nu eenmaal stormen door de maatschappij waartegen niet valt op te tornen. Het beste is in zulke gevallen rustig af te wachten tot de wind weer een andere kant opblaast. “Blijf kalm, rook Dr. Dushkind”, ried een reclamecampagne aan voor een allang verdwenen merk in de jaren vijftig, want toen mocht de sigaret nog als zenuwremmend middel worden aangeprezen. In elk geval is een tevreden roker nog altijd geen onruststoker. Ik bleef dus ogenschijnlijk kalm en deed hooguit een iets te gretige greep in het mandje met snoepjes dat de passagiers tijdens de start en de afdaling wordt voorgehouden.

Halverwege de vlucht naar Londen, immers niet langer dan een uurtje, dacht ik nog steeds de reis wel zonder sigaret te kunnen overleven. Maar toen gebeurde het. Door de intercom klonk de stem van de steward, die ons aan het begin van de vlucht nog met de woorden “This is a smokefree service” had herinnerd aan het rookverbod. Dit was, zei hij, het moment voor de verkoop van de belastingvrije artikelen. Sigaretten, reukwater, juwelen. En daar kwamen ze, de sloffen Marlboro en Camel. Verlokkend werden ze te koop aangeboden, hoe meer hoe liever.

En toen werd ik kwaad. Hoe haalde British Airways het in zijn hoofd het roken van sigaretten te verbieden en tegelijk geld te willen verdienen aan dat blijkbaar zo algemeen gehate produkt?

Natuurlijk is het, op kleine schaal, hetzelfde als wat de overheid doet: sigarettenreclame verbieden, roken in openbare ruimten beperken, anti-rook-campagnes voeren en tegelijk profiteren van de zware accijns op rookwaren. Maar aan dat dubbelhartige beleid zijn we inmiddels gewend. Niemand vraagt nog aan de minister hoe groot het overheidstekort zou zijn als er in dit land geen sigaretten meer werden gekocht.

Aan boord van dat vliegtuig viel de innerlijke tegenspraak me opeens weer op. En voor het eerst van mijn leven veinsde ik in belastingvrije sigaretten geen interesse te hebben.