Juppé vecht voor zijn sociale plan èn voor zijn toekomst

PARIJS, 11 DEC. De volgende fase in de sloop van Alain Juppé tekent zich af. De helft van zijn hervormings-bagage heeft hij al overboord gezet. De vakbonden en de medische belangengroepen ruiken hun kans: morgen gaat Frankrijk massaal de straat op om te proberen ook de rest te torpederen. Dan rest de premier: nederlaag erkennen of weggaan.

Na tweeënhalve week ijzige kalmte te hebben bewaard, zat de Franse premier gisteravond opeens ontspannen te kouten op de nationale tv-zender France 2. Ach, het verschil tussen, praten, overleggen, discussiëren en onderhandelen, wat doet het er toe. Als we maar met mensen van goede wil om de tafel zitten om de problemen op te lossen. “Wat ik wil is een serieus Frankrijk en een gelukkig Frankrijk”.

Of het laatste lukt is al zeer de vraag. Volgens alle enquêtes is het zelfvertrouwen van de Franse burgers tot een dieptepunt gedaald. Zelfs als zij met de bus of de metro naar de warenhuizen zouden kunnen gaan, wisten zij nog niet of zij geld en zin hebben om kerstinkopen te doen. De toch al gestagneerde economie is de afgelopen weken met piepende remmen tot stilstand gekomen.

Op lange termijn ernstiger is de vraag of Frankrijk bezig is serieus met zijn eigen problemen om te gaan. Of de minister-president wel of niet wordt weggestuurd maakt daarvoor niet eens zo veel uit. Als hij toch niet kan doen waar hij in gelooft, heeft zijn aanblijven niet zo veel betekenis. En dat is de situatie die zich na een vreemd bewogen weekeinde heeft ontwikkeld.

Het was zaterdag en zondag angstig stil in Parijs. Natuurlijk, er werd gewinkeld, er gingen kruisen in de kerstbomen, maar er gebeurde voor de derde keer te weinig voor een weekeinde. Theaterzalen zaten halfleeg, winkels probeerden met 30 of 50 procent korting wanhopig van hun spullen af te komen.

Tegelijkertijd gebeurde er van alles. De vrijdag benoemde bemiddelaar Jean Matteoli sprak met de spoorwegvakbonden over het toekomstplan voor de zwaar verlieslijdende SNCF. En Jacques Barrot, de superminister van sociale zaken, ontving de leiders van de grote vakcentrales om over het hele uit de hand gelopen sociale conflict te praten. Marc Blondel van Force Ouvrière en Louis Viannet van de 100 jaar bestaande CGT eisten een gesprek met de minister-president en liepen meteen weer weg.

De premier zweeg als het graf en liet de Fransen genieten van paginagrote advertenties waarin zijn 'reddingsplan' voor de sociale zekerheid nog eens werd uitgelegd. Er was zoveel 'desinformatie' verspreid dat het hem nuttig leek te vertellen dat eindelijk alle Fransen verzekerd zouden worden in het ziekenfonds, dat geen gezin kinderbijslag zou verliezen, dat niemand wegens bezuiniging de pillen niet meer zou krijgen die de dokter voorschreef en dat de verspilling in ziekenhuizen zou worden aangepakt.

In het parlement hielden socialisten en communisten de vergadering uren bezig met beschouwingen over de diepere achtergronden van de plannen. Zij dienden 5227 amendementen in, waarvan er zondagmorgen pas vier waren behandeld. De wet die de regering zou machtigen om per decreet de benodigde maatregelen te kunnen afkondigen, ging zo een invoering rond Sint Juttemis tegemoet.

Tegen het eind van de zondagmiddag zong het gerucht rond: Juppé ging wat zeggen. Anders dan dinsdag bleek hij niet alle tv-kanalen te hebben gevorderd. Dit keer had hij twee politieke ondervragers van France 2 naar Hotel Matignon ontboden. Zij kwamen er nauwelijks aan te pas. Juppé stortte een regen van aardigheden over het land uit. Het leek wel of er iets veranderd was, zo ontspannen, bijna warm als hij zich gedroeg. De opluchting van een man die een grote beslissing heeft genomen. Of ontslagen is van een onmogelijke opdracht.

In een stroom van hoofd- en bijzinnen kwam het er uit. Ja, dat contract over de toekomst van de spoorwegen, daar moet wel over gepraat worden, maar het is niet acuut. “Ik zou het me makkelijk maken als ik zei: dat zien we over tien jaar wel. Dan zit ik hier toch niet meer. Maar zo zit ik niet in elkaar. We moeten het er over hebben.” Dat gold ook voor de bijzonder gunstige pensioenen van de spoorwegwerkers. Die zouden vanzelfsprekend niet worden aangetast. Dat was een misverstand geweest. De vorige week ingestelde Commissie-Le Vert, die over vier maanden daarover zou rapporteren, was op non-actief gesteld.

En, alsof het nog niet genoeg was: hij was bereid op de eis van de vakbondsbonzen in te gaan en hen persoonlijk te ontvangen. Er zou bovendien een 'sociale top' komen over arbeidstijdverkorting en jeugdwerkloosheid -een eis van de derde centrale, de verzoeningsgeszinde CFDT. Vanmorgen bleek dat de leiders van de vakcentrales één voor één moesten komen, zodat Juppé kan proberen het stakingsfront los te wurmen.

Het zal niet op tijd komen voor de grote actiedag van morgen, waarop de bonden proberen de aanhoudend sterke opkomst van de afgelopen weken te overtreffen. Om ook het plan voor hervorming van de sociale zekerheid van tafel te krijgen, ook al wil Juppé het met een grondwettelijke noodgreep doorvoeren. Na afkondiging van dat plan liet de premier zich een maand geleden ontvallen: “Als twee miljoen mensen de straat op gaan, ben ik weg.” Deze week moet blijken of hij helderziend was.