Hans Dijkstal, na de grondwet de lintjes

Voor de 'kwinkslagenman' van het kabinet zijn het rare tijden. Net ontsnapt aan de toorn van de Tweede Kamer wacht minister Dijkstal deze week een nieuwe confrontatie met het parlement. Dit keer niet over de grondwettelijke verankering van de vrijheid van onderwijs, maar over de nog gevoeliger kwestie van de koninklijke onderscheidingen.

Dijkstal en de Kamer ruziën al meer dan een half jaar over de wijze waarop volksvertegenwoordigers en ministers onderscheiden worden als volgend jaar het nieuwe decoratiestelsel van kracht wordt. Lintjes worden dan alleen nog verleend aan burgers als er sprake is van 'bijzondere verdiensten jegens de samenleving'. Behalve volksvertegenwoordigers en ministers, die krijgen er automatisch één: volksvertegenwoordigers na tien jaar, ministers en staatssecretarissen na één kabinetsperiode.

De Kamer wil af van dat automatisme en botst daarmee met de minister. Dijkstal voelt er niets voor dat hij uiteindelijk moet beoordelen welke Kamerleden al dan niet een lintje verdienen. Hij vreest 'een zekere willekeur' en noemde uitvoering van de wens van een Kamermeerderheid 'niet wel doenlijk'. Achter deze ambtelijk kromspraak gaan gewichtige bezwaren schuil: bezwaren van het staatshoofd, zo bevestigen bronnen op Binnenlandse Zaken en bij het parlement. De koningin is in deze zaak, meer nog dan bij staatszaken-van-alle-dag, een factor. Koninklijke onderscheidingen zijn min of meer haar 'speelgoed', en zeker als het gaat om 'haar' ministers.

Dreigt na zijn ongelukkige uitspraak over de grondwet opnieuw een motie van afkeuring voor Dijstal? Per slot van rekening ligt er een Kameruitspraak, waaraan hij zich niet wil houden. Koninklijke kwesties lenen zich echter niet voor ruw spel; die los je behoedzaam op. Net als de minister wil de Kamer er fatsoenlijk uitkomen. Tweede-Kamerlid Thanasis Apostolou zal de minister woensdag om helderheid vragen. En als hij die niet krijgt? Dan zwicht hij. Nee, hij zal zeker niet het hoofd van de minister eisen, zo liet hij vorige week al weten. Op die manier krijgt Dijkstal van de Kamer, als het ware, een royale behandeling.