Spiraaltje zonder koper maar met hormoon

ROTTERDAM, 9 DEC. Binnen afzienbare tijd zal er een nieuw voorbehoedmiddel worden geïntroduceerd op de Europese markt. Het gaat om een spiraaltje dat geen koper bevat, maar een enkel hormoonderivaat afgeeft. Daarmee zouden de nadelen van de reguliere pil sterk kunnen worden beperkt. De 'Mirena', een combinatie van een spiraaltje en een soort vloeibare minipil, is gisteren geïntroduceerd op een Europees congres van gynaecologen in Brussel.

Voor vrouwenartsen is het nieuwe anticonceptivum bepaald niet nieuw. Op een mogelijke toepassing van de combinatie spiraal/pil wordt al sinds 1972 gestudeerd. Het hormoon bevattend spiraaltje heeft in de literatuur al die tijd een min of meer sluimerend bestaan geleid. Nu zou het op een zo grote schaal zijn uitgetest dat het rijp is voor marktintroductie.

Het nieuwe spiraaltje, dat in de baarmoeder wordt geplaatst, bevat het hormoonderivaat levonorgestrel, dat geleidelijk vrijkomt. Anders dan bij de pil, die een combinatie van hormonen bevat, geeft het nieuwe spiraaltje maar één stof af in een zeer lage dosis, die gelijkstaat aan de hoeveelheid van één pil per week.

Een cilindertje - het zogeheten depot - rond een T-vormig stukje polyethyleen zorgt voor de geleidelijke toediening van het hormoon. Het levonorgestrel zorgt ervoor dat het baarmoederhalsslijm gedurende de gehele maandelijkse cyclus verdikt - 'ongastvrij' - blijft, zodat geen sperma kan passeren. Normaal gesproken wordt de baarmoederhals vlak voor de eisprong 'gastvrij', kan het sperma de baarmoederhals passeren en een eicel bereiken om tot conceptie te komen. Vervolgens nestelt de vrucht zich in de wand van de baarmoeder om te groeien.

Pag.3: Combinatie voordelen van pil en van spiraal

Bij het tot nu toe gebruikelijke spiraaltje kan het sperma ook vlak voor de eisprong de 'gastvrije' baarmoederhals passeren en tot conceptie komen. Het koper dat vrijkomt uit het spiraal zorgt er echter voor dat in de de baarmoederwand een steriele ontsteking plaatsvindt, waardoor innesteling onmogelijk wordt. In sommige religieuze kringen wordt tegen dit anticonceptivum dan ook bezwaar gemaakt, omdat er feitelijk sprake is van een vrucht, die door het chemische klimaat in de baarmoeder wordt geaborteerd.

Door het koper in het traditionele spiraal is er in de regel ook sprake van meer bloedverlies tijdens de menstruatie, die bovendien veelal gepaard gaat met hevige pijnen. Voor vrouwen die daar veel last van hebben is het nieuwe spiraal een ideaal alternatief. Eén van de voordelen van hormonale anticonceptie is immers juist een verminderd bloedverlies, gemeten naar de natuurlijke situatie.

Op grond van oudere literatuur kan worden gesteld dat de nieuwe spiraal ongeveer even betrouwbaar is als de oude. Gynaecologen hanteren daarvoor de zogeheten Pearl-index, die de kans op zwangerschap bij gebruik van een voorbehoedmiddel uitdrukt in 'honderd vrouwjaren', ofwel het aantal zwangerschappen op 1.200 maanden. Bij de voorloper van de Mirena (Alza-progestasert, waarbij gebruik werd gemaakt van het hormoon progesteron) lag die op 0,8.

De Mirena, die een werkingsduur van tenminste vijf jaar heeft, is in de eerste plaats bedoeld voor vrouwen met hevige bloedingen. Na drie maanden gebruik zou het bloedverlies al met 85 procent zijn verminderd. Menstruatiepijnen zouden vrijwel geheel verdwijnen.

Voordeel van het nieuwe voorbehoedmiddel is bovendien dat de vruchtbaarheid onmiddellijk terugkeert als het pil-spiraaltje wordt verwijderd, omdat het hormonale huishouden van de vrouw niet zo sterk wordt beïnvloed als bij de gewone pil.