Russische diefstal

DE PRIVATISERING van de kroonjuwelen van de Russische economie, de energieconcerns, draait uit op een schaamteloze verrijking van rechtstreeks belanghebbenden.

Het management en enkele banken die directe banden onderhouden met deze bedrijven, eigenen zich voor een habbekrats het bezit toe van de concerns die zijn voortgekomen uit de opsplitsing van het voormalige Sovjet-olieconglomeraat. De staatsaandelen in Joekos, Loekoil, Sidanco, Soeroetneftegaz, vier van de Russische 'zeven zusters' in de olie-industrie, en straks wellicht het machtige aardgasmonopolie Gazprom, gaan van de hand tegen een prijs die in geen enkele verhouding staat tot de werkelijke waarde. In de mijnbouwsector, de andere exportgerichte poot van de Russische economie, doen zich soortgelijke situaties voor.

Met uitsluiting van buitenstaanders hebben aldus reusachtige vermogensoverdrachten plaats van de Russische staat naar een handvol insiders. Dit plaatst de zogenoemde markthervormingen in Rusland in een buitengewoon negatief daglicht bij de bevolking. En dit juist op een moment dat stabilisatie zich begint af te tekenen, en de economische ontwikkeling het dieptepunt voorbij lijkt te zijn. De economische schokken van prijsstijgingen, inkomensdalingen, ineenstortende sociale voorzieningen en aanpassingsproblemen bij de herschikking van de produktie, hebben het vertrouwen in het hervormingsbeleid toch al geen goed gedaan. Bij de parlementsverkiezingen van volgende week dreigt zich dat te zullen vertalen in stemmenwinst voor nostalgisch-communistische en rabiaat nationalistische kandidaten.

DE GROOTSTE diefstal van deze eeuw is de doorgestoken kaart van de Russische privatisering in de energiesector al genoemd. Het plaatst de uitgerangeerde Russische hervormers en de internationale organisaties die zich gecommitteerd hebben aan de hervormingen, voor een groot dilemma. Hun matigende invloed op de richting van de economische ontwikkelingen is verwaarloosbaar. Als het er op aan komt hebben zij in confrontaties met de oude en nieuwe machtsstructuren nauwelijks betekenis. Openlijke erkenning van de tekortkomingen in het hervormingsproces en pogingen om de ergste gaten te dichten, zijn vooralsnog de best denkbare aanpak. De weg terug is afgesloten, de weg vooruit vertoont schrijnende mankementen.