Oranje speelt beslissingsduel in meest Ierse stad van Engeland

Het Nederlands voetbalelftal speelt woensdag voor zijn laatste kans om de EK-eindronde te bereiken in een stad, Liverpool, die ook wel de hoofdstad van Ierland wordt genoemd. Nagenoeg de helft van de bevolking heeft Iers bloed. De ploeg van Saint Jack Charlton zal zich er thuisvoelen.

LIVERPOOL, 9 DEC. Hij is zoals de wereld zich een Ier voorstelt, hij zuipt en rookt als een ketter, is luidruchtig, maar ook heel aardig. Toch beschouwt Phil Maloney niet iedereen als zijn vriend. “Ik haat de Engelsen en de Engelsen haten mij”, zegt de machinist bij British Rail met een triomfantelijke blik in de ogen. “Weet je wat de gelukkigste dag van mijn leven was? 12 juni 1988. Toen wonnen we bij het Europees kampioenschap van Engeland. That day I cried.”

“Ik heb niets tegen Nederlanders, maar toch hoop ik dat ze van Ierland verliezen. Want dan kunnen we straks die arrogante Engelsen nog een keer verslaan. In hun eigen land, dát zal het effect hebben van een aardbeving. Boem!” Maar waarom woont Maloney in Engeland als het tussen hem en de Engelsen niet zo botert? Hij heeft er een goede baan, zegt hij. “En Liverpool is van ons, het is een Ierse stad.”

Daar zit een kern van waarheid in. Liverpool was de dichtstbijzijnde stad toen halverwege de vorige eeuw een paar miljoen Ieren hun vaderland moesten verlaten. Jaren achtereen was de aardappeloogst mislukt en voor velen was het kiezen: sterven of vertrekken. Van Dun Laoghaire, het havenstadje dertig kilometer ten zuiden van Dublin, werd de oversteek over de Ierse Zee naar Liverpool gemaakt. Tegenwoordig is er op het oude traject geen bootverbinding meer.

Wie er nu uit Ierland vertrekt, kiest natuurlijk ook niet Liverpool als nieuw domicilie. Want de werkloosheid is er groot. Volgens de laatste officiële cijfers heeft Liverpool slechts 8.342 mensen binnen de stadsgrenzen die in Ierland geboren zijn. Maar inwoners met Iers bloed in de aderen zijn er nog genoeg. Die worden geschat op veertig à vijftig procent van de totale bevolking van Liverpool. Kevin Williams, coördinator van het Irish Centre, heeft het zelfs over zeventig procent. “Spreek op straat maar een willekeurige man of vrouw aan. Hij zal vrijwel zeker van Ierse afkomst zijn. De mensen van Liverpool onderscheiden zich ook van die van de rest van het land. Ze zijn recht door zee, eerlijk, dat is typisch Iers. Uit alles blijkt dat Liverpool een Ierse stad is.”

Uitgerekend in het hol van de leeuw krijgt Oranje woensdag zijn laatste kans om zich voor het EK te kwalificeren. Op Dublin na was er voor de Ieren geen betere plaats te verzinnen voor het beslissingsduel. Toch zullen niet veel fans uit Liverpool zelf in het stadion zitten. De Ierse voetbalbond kreeg 70.000 verzoeken binnen voor een toegangsbewijs en zonder overbelaste lijnen zou dat aantal waarschijnlijk boven de 100.000 zijn gekomen.

De KNVB stuurde weliswaar 5.300 kaarten terug, maar toch konden er nog maar 22.000 Ieren tevreden worden gesteld. En zij die de eerdere EK-wedstrijden in Dublin bezochten, kregen voorrang. In de plaats waar de wedstrijd gespeeld wordt, Liverpool, was er geen verkoop van tickets. De Ieren begrepen er niets van. De telefoons op Anfield en bij de Ierse instanties in de stad stonden roodgloeiend. “Wat zegt u? Heeft Holland niet alle kaarten nodig? Heeft u ze bij u? We willen het dubbele betalen”, wordt er door een vrouw uit de leiding van het Irish Centre aan het Nederlandse bezoek gevraagd. Helaas.

Er zit voor de Ieren uit Liverpool niets anders op dan via de televisie toe te kijken. Daarom kondigen vele pubs en clubs On the Big Screen: Ireland v Holland aan. Het Irish Centre zal woensdag in elk geval uitpuilen. “Ik denk dat we om een uur of vijf de deuren al moeten sluiten”, verwacht Williams. In alle zalen van het culturele centrum - ook in Kennedy's, waar een levensgroot schilderij van de Amerikaanse president van Ierse komaf de muur siert - zullen tv-toestellen staan. “Van overal komen ze om hier te kijken. Het zal feest zijn, winnen of verliezen. Voor de Ieren betekent sport vooral plezier maken. We hoeven niet ten koste van alles te winnen.”

Hoe de wedstrijd nu al leeft, blijkt als twee spelers, Jason McAteer en veteraan John Aldridge, een dag voordat ze in trainingskamp gaan het Ierse centrum bezoeken. Er wordt door de aanwezige menigte uitbundig gezongen en gedanst. Een man met een gitaar brengt de voetballers een serenade.

Ieren zijn gek van voetbal. Elk weekeinde vertrekken er vanuit Dublin wel een paar vliegtuigen vol supporters naar Engeland om competitiewedstrijden te bekijken. Manchester United heeft een historie wat Ierse spelers betreft en is mede daarom de populairste Engelse club in Ierland. Liverpool - opgericht door een man uit Derry, melden de Ieren trots - is een goede tweede.

Toen de eigen nationale ploeg, Jack's Green Army, successen boekte, hadden ze het helemaal niet meer. De Ieren hadden ineens een reden trots en vooral zelfbewust te zijn. Er wordt beweerd dat liefst zeventig miljoen mensen in de wereld Iers bloed hebben, de meesten wonen in de verenigde Staten. Door het voetbalteam weet iedereen nu waar ze oorspronkelijk vandaan komen. “We hebben een plek op de wereldkaart gekregen”, constateert Williams.

En dat komt goed uit. Nu het vredesproces tussen de IRA en de Engelsen gaande is, durven de Ieren weer openlijk Ieren te zijn. Williams merkt dat in zijn centrum. De belangstelling voor de lessen in Ierse muziek, dans, cultuur en taal is enorm. Zo zegt de 17-jarige Emile, vrijwiliger in het centrum, trots te zijn op zijn nationaliteit. Hij wijst op zijn hart. “Het zit hier!” De laatste familieleden die daadwerkelijk in Ierland werden geboren waren zijn overgrootouders. Hij heeft zelf twee paspoorten, een Engels en een Iers. “Maar voor het Britse volkslied ga ik echt niet staan.”

Doctor Elisabeth Malcolm spreekt uit ervaring als ze zegt dat Ieren hun afkomst nooit zullen verloochenen. Ze heeft Ierse ouders, maar werd geboren en groeide op in Australië. “Ik weet precies waar mijn vader vandaan komt. En dat bedoel ik niet alleen de streek of het dorp, maar ook de boerderij. Ik ben er geweest, ik wilde zien waar mijn roots lagen.”

Malcolm is werkzaam op het Institute of Irish Studies van de Universiteit van Liverpool. Sinds 1988 kan men voor deze studierichting kiezen. Het instituut heeft vooral tot doel de verhoudingen tussen de Engelsen en de Ieren te verbeteren. Directeur is professor Patrick Buckland. Hij heeft geen druppel Iers bloed, is in alle opzichten een ras-Engelsman. “Veel problemen zijn gebaseerd op misverstanden”, stelt hij vast. Doctor Malcolm: “Ik zie in mijn klas jonge mensen schrikken als ze de waarheid over bepaalde kwesties horen. Dat kan ook niet anders. Ze zijn opgegroeid in de periode dat er problemen waren en hoorden thuis alleen maar negatieve dingen.”

De verhoudingen verbeteren, langzaam, maar er zit beweging in. De tijd lijkt voorbij dat in Engeland elk persoon met een Iers accent - of hij nou uit het noorden of uit de vrijstaat kwam - zoals Buckland het uitdrukt als “een potentieel IRA-lid en bommer” werd gezien. Een bewijs van de verbeterde situatie is het samenwerkingsverband dat Liverpool en Dublin, de officieuze en officiële hoofdstad van de Ierse republiek, met elkaar zijn aangegaan. Volgend jaar maart, op St. Patrick's Day, worden ze officieel zustersteden. Toch zijn er nog steeds veel Engelsen te vinden, met name buiten Liverpool, die Ieren “dom, lui en vies” vinden en ze denigrerend Paddy's noemen.

Dus voor wie zullen de Engelsen volgende week woensdag zijn, Ierland of Nederland? Doctor Elisabeth Malcolm denkt voor de Ieren. En dat vooral door de aanwezigheid van de gerespecteerde Engelsman Saint Jack Charlton als coach. “Misschien kunnen we beter zeggen dat de Engelsen de Ierse voetballers volgen in plaats van steunen”, verbetert Buckland lachend.

Ook de professor zelf scheldt nog weleens ouderwets op de Ieren, bekent hij. Als hij even later in zijn auto zit en bijna wordt klemgereden door een mede-weggebruiker, zegt hij grimmig: “Dat is waarschijnlijk een Ier.”