Oosterbuur

CEES VAN LOTRINGEN: De kwestbare kolos. De gevaren van een zwak Duitsland

176 blz., L.J. Veen 1995, ƒ29,90

Langzamerhand dringt hier het besef door dat Nederland van Duitsland slechts een van de negen buurlanden is en dat onze antipathie tegenover Duitsland, nog zo gekoesterd in de jaren zeventig en tachtig, moeilijk te rijmen valt met onze economische afhankelijkheid ervan. Kortom, Duitsland wordt meer dan een reeks contouren, vroeger vaak afgeschilderd in karikaturen. De politieke klasse van paars is voorgegaan in deze nieuwe benadering, maar kennis van zaken blijft hard nodig. Cees van Lotringen, correspondent in Bonn van Het Financieele Dagblad, Het Parool en het weekblad Elsevier, heeft die kennis in huis. In zijn boekje De kwestbare kolos demonstreert hij dat op niet opdringerige wijze.

Van Lotringen geeft een duidelijk exposé van het reilen en zeilen van de Duitse economie, die voor ongekende opgaven staat en niet meer kan vertrouwen op de eigenschappen en omstandigheden, waarmee het Wirtschaftswunder veertig jaar geleden tot stand kwam. Harder dan in Nederland komt het besef aan dat de globalisering van de jaren negentig nieuwe eisen stelt, en voortdurend leeft de vrees dat Europa complotteert tegen de D-Mark. Het Duitse produktenpalet is razendsnel aan het verouderen; negentiende-eeuwse bedrijfstakken worden nog steeds met miljarden gesubsidieerd. En dat op een moment dat de Bondsrepubliek al haar energie nodig heeft om het oosten van het land weer op te bouwen.

Trefzeker beschrijft Van Lotringen een aantal facetten van het politieke denken en de politieke praktijk in Duitsland. De erkenning dat de Bondsrepubliek als democratische instelling haar gelijke niet kent in de Duitse geschiedenis had daarbij wel wat ruimhartiger en beter kunnen worden uitgewerkt. Daar staat echter een interessante beschrijving van het vervolg van de Historikerstreit tegenover. De passages over verontrustende rechterlijke uitspraken in rechts-radicale zaken en over de manier waarop buitenlanders als tweederangsburgers in de Bondsrepubliek fungeren, behoren tot het sterkste deel van dit beknopte boek.

Het laatste hoofdstuk is een wat obligaat toetje. In het licht van de waan van de dag volgt nog een privé-les 'Duitsland voor Nederlanders'. Nodig was dat niet, maar desondanks is De kwestbare kolos, dank zij de speurzin en ijver van de schrijver, een boek dat zich onderscheidt door zijn krachtige analyse.

    • Rob Soetenhorst