Hollands Dagboek: Ally Derks

Ally Derks (Vorden, 1958) studeerde Nederlands in Groningen en theaterwetenschappen Regel is te breed voor uitvullen/afbreken in Utrecht. In 1988 was zij medeoprichter van het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA), dat tot en met 14 december loopt. Zij is gehuwd en heeft vier kinderen.

Woensdag 29 november

Zoon Harry ziek, 39,8. Mijn eerste afspraak vandaag is bij het filmlaboratorium Cineco. Moet daar drie trailers bekijken die door een aantal studenten van de Rietveldacademie zijn gemaakt. Resultaat is aardig, maar een nieuwe trailer waarmee IDFA zich de komende jaren kan profileren zit er helaas niet bij. Kom bij Cineco Eddy Wijngaarde tegen, de producent van Slag in de Javazee van Niek Koppen. Deze prachtige film beleeft tijdens IDFA zijn wereldpremière. De hele marinetop en waarschijnlijk Prins Bernhard zullen daarbij aanwezig zijn. Hij vertelt me dat de film voor de persvoorstelling op maandag 4 december niet ondertiteld is. Vervelend, want sommige fragmenten zijn Japans gesproken. Koptelefoontjes met tolk wordt te duur. Tekst uitschrijven en journalisten zaklantaarntjes van de Hema geven?

Bob aan de telefoon: Harry nog steeds koorts, de dokter gebeld, drie paracetamolletjes moeten het doen.

17.00: Een kleine negentig vrijwilligers bijeen in De Balie. Ze worden ingeschakeld bij gastenbalie, persbalie, publieksbalie, carservice, zaalwachten, aankleding, lokatiemanagers, lunchpakketjes etc. Steeds weer onder de indruk van hun bevlogenheid. Marcel Ophuls stuurt een zeer vervelende fax over toenemende bureaucratisering van festivals. Wel vleiend om over één kam geschoren te worden met festivals als Cannes, Berlijn en Locarno. Hadden we hun budget maar. 21.30: Met behulp van onze scout Jonathan Stack het vijfde jurylid gescoord, niemand minder dan directeur Elaine Charnov van het Margaret Mead Festival in New York.

Trein van 22.26 uur naar huis samen met collega Joan. Raken aan de klets met een paar jongens van ongeveer zestien jaar. De jongste van het stel deelt snoepjes uit, we lachen en giebelen. Op dat moment lopen twee militairen in uniform langs. Zij denken dat ze uitgelachen worden. Komen terug. Een van hen gaat voor mij staan, pakt een mes en bedreigt de jongen naast mij. “Jij bent zeker nog nooit in Bosnië geweest. Weet je wel wat ze daar met kleine kinderen doen?” Na verdere intimidatie lopen de twee militairen weg om nog geen minuut later terug te komen en weer opnieuw te beginnen. Ik sta op en zeg dat ik bang ben en dat ze op moeten hoepelen. Blijkbaar maakte dit indruk. Ze vertrekken met de tekst: Laten we maar weg gaan, want dit wordt vechten. In Utrecht aangifte gedaan, de militairen worden door de spoorwegpolitie uit de trein gehaald. De jongen met het mes wordt afgevoerd door de marechaussee. Na uitgebreid verhoor uiteindelijk om half een thuis. Bob slaapt al.

Donderdag

7.30: Slecht geslapen door gebeurtenissen van gisteravond. Dochter Jody de fles gegeven. Harry is alweer aan de beterende hand. Vanochtend persvoorstelling in Nederlands Filmmuseum. Druk bezocht. De chocolaatjes met de IDFA-camera erop zijn een succes. 's Middags een radio interview met Classic FM. Leuk gesprek, wel steeds dezelfde vragen als 'Is het geen moeilijk genre, waar komt die passie van jou vandaan, hoe ga je bij de selectie te werk' etc.

Radio Bikini, een film over de gevolgen van kernproeven voor mens en milieu, maakt indruk. Gezien Mururoa logisch. Omdat het landenthema dit jaar Frankrijk is (geboorteland van de cinematografie honderd jaar geleden) heb ik een aantal films over de gevolgen van kernproeven aan het programma toegevoegd.

Na de persvoorstelling met collega Cees van 't Hullenaar, Peter van Bueren en Herbert Curiel doorgezakt in Vertigo. Erg gezellig. Curiel als altijd boos op de Nederlandse critici die zijn werk de grond in schrijven. Om 24.00 uur weer naar kantoor gegaan. Rol uiteindelijk om 02.00 uur m'n bed in.

Vrijdag

Half uurtje met de kleintjes gespeeld en toen (met vertraging) naar Amsterdam. Tussen de bedrijven door de afwasmachine van café De Balie ingeladen. Het arme meisje achter de bar kan de drukte niet aan.

Er dreigen meer dan duizend mensen naar de openingsavond te komen (de zaalcapaciteit is ongeveer zevenhonderd). Barbara Kopple opent het festival (samensteller van de Top 10). Hans Beerekamp (NRC) begint zich zorgen te maken over de jurering van de videoprijs, de Zilveren Wolf. Hij is voorzitter van deze jury die verder bestaat uit Carel Kuyl en Cees van Ede (beiden NPS). Ze moeten nog veel films zien en willen voordat het festival begint klaar zijn met de beoordeling.

De aanmeldingen uit binnen- en buitenland blijven binnenstromen. De gastenservice kan het werk niet meer aan. Volgend jaar grondig evalueren. We werken met een verouderd computerprogramma en hebben de hoeveelheid gasten danig onderschat. Het ministerie van OCW komt volgend jaar hopelijk over de brug.

Zaterdag

's Ochtends met Harry en Jody gespeeld. Ik zie ze te weinig en mis ze. Jody (elf maanden) verandert zo snel. Haar lach maakt alles goed. Harry wordt maandag twee. Bob gaat de kadootjes kopen. Bobby (10) gaat voetballen, normaal gesproken ga ik altijd mee, maar vandaag heb ik een werklunch in Amsterdam met vertegenwoordigers van de documentaire-werkgroepKan regel niet uitvullen van de publieke omroep, van de verschillende fondsen en van de DIFA (behartigt belangen van documentairefilmmakers). Het gesprek, onder leiding van Walter Etty, gaat over de besteding van de dertig miljoen uit de omroepreserve die vrijgemaakt wordt voor de documentaire film. Jeltje van Nieuwenhoven (PvdA) is genodigd om de politieke achtergronden uit te leggen.

Deze werklunch dient als voorbereiding voor het IDFA -debat van donderdag 14 december, waar met de Nederlandse documentairemakers, de fondsen en de omroepen gesproken wordt over de financiering van de Nederlandse documentaire. We moeten nu met een voorstel komen voor een goede besteding van die miljoenen, dat als leidraad bij de discussie dient. Zinvolle, informatieve bijeenkomst die hoopvol stemt voor meer onderlinge samenwerking.

's Middags vergadert de jury van de scenarioworkshop. Een aantal jonge filmmakers schreef onder leiding van Pieter Verhoeff een scenario voor een documentaire. Het beste wordt gerealiseerd en uitgezonden. Het Stimuleringsfonds voor de Nederlandse Culturele Omroepprodukties stelt een bedrag van 275.000 gulden beschikbaar. Op de openingsavond van IDFA wordt bekend gemaakt wie de gelukkige winnaar is.

In de trein terug naar Utrecht vliegt het me naar de keel. Nog maar een paar dagen en het festival begint. Is alles onder controle?

Zondag

Familiedag. We vieren vandaag Harry's tweede verjaardag. Bob heeft een prachtige taart gekocht in de vorm van een grote twee. Twee kaarsjes completeren het geheel. Harry weet precies wat er van hem verwacht wordt en begint tot grote hilariteit van Tiffy (9) en Bobby al met blazen voordat we uitgezongen zijn.

Maandag

Om 9.00 uur een afspraak met Cees Grimbergen, die maandag 11 december om 15.00 uur de discussie 'Naar eer en geweten' zal leiden in De Balie. Uitgangspunt zijn de films Near Death (Frederick Wiseman), Afscheid (Ton Koolen) en de film die zowel nationaal als internationaal veel stof deed opwaaien, Dood op verzoek (Maarten Nederhorst). De regisseurs van deze films, die (passieve) euthanasie als onderwerp hebben, hebben belangrijke (ethische) keuzes moeten maken over het al dan niet vertonen van bepaalde beelden.

Geluncht met Adriek, Willemien, Jolanda, Joke, mijn geweldige collega's. Zij zijn al sinds jaar en dag bij het festival betrokken. Zonder hen zou IDFA niet zijn wat het nu is. Om 13.00 uur begint in het Filmmuseum de persvoorstelling van Slag op de Javazee. De voltallige Nederlandse filmpers is aanwezig. Na afloop persconferentie met Niek Koppen. Pers is duidelijk zeer geïnteresseerd. Niek maakt een zelfverzekerde indruk. Moet toch zenuwslopend zijn om een film waar je zolang aan hebt gewerkt voor het eerst aan een publiek te vertonen.

Terug op kantoor geprobeerd afspraak met de kapper te maken. Blijkt gezien mijn strakke schema niet mogelijk. Om 16.00 interview voor het KRO-radioprogramma 'Dingen die gebeuren'. De belangstelling van de verschillende media is overweldigend. Voor het eerst iemand vast in dienst op pers en publiciteit. Werpt zijn vruchten af. De mobiele gastenbalies zijn gearriveerd. Tot laat in de avond worden die in elkaar geschroefd. De Balie raakt in festivalsfeer.

Om 20.00 uur komt de jury voor de eerste keer bijeen. Zoals altijd worden de vijf juryleden van IDFA 1995 geïnstalleerd tijdens een gezellig diner. Ze lijken goed met elkaar op te kunnen schieten. Dit is zeer belangrijk. Ze moeten een volle week zeer intensief met elkaar werken.

Om 24.00 uur thuis. Bob geeft me een prachtige bos bloemen met lief kaartje. Het is vandaag twee jaar geleden dat Harry werd geboren.

Dinsdag

Jody de fles gegeven. Voor de science fiction-nacht van a.s. vrijdag een paar films bekeken. Om 11.00 uur op kantoor. Good old Jan Bons, de ontwerper van het IDFA-affiche komt de stallen bekijken. Is verbijsterd over de drukte. De verschillende balies zijn geïnstalleerd en het loopt al storm aan de reserveringslijn. De jury is vanmorgen begonnen aan de eerste viewingsdag.

Lidwien meldt problemen rondom het Frankrijk-programma. Een groot deel van de Franse films is niet ondertiteld. Tolken zijn al lang geleden begonnen met Engelse vertaling van de films. Door middel van een lichtkrant (de techniek staat voor niets) worden de films ondertiteld. Door problemen met de apparatuur zijn bestanden verdwenen. Al het werk voor niets geweest.

A Personal Journey with Martin Scorsese through American movies, een film over de Amerikaanse filmgeschiedenis, kan niet zomaar vertoond worden. Wilsan informeert me dat het British Film Institute het gebruik eist van een digitale betacam met een component signaal weergave en een Barco 8000 projector. Wat dat is, weet ik niet, maar het kost ruim vierduizend gulden. Hebben we niet. Proberen de zaak te redden door contact op te nemen met Scorsese himself. Het is een mooie film die meedoet aan het videocompetitie programma. Sneu als de Zilveren Wolf aan zijn neus voorbijgaat.

Elly (vrijwilliger carservice, vluchtelinge uit Iran) brengt me om 16.00 uur naar Utrecht, om thuis even Sinterklaas te vieren. In Iran was Elly werkzaam bij de televisie. Leven aldaar onhoudbaar. Woont nu vijf jaar in Nederland. Wil film maken en probeert op deze manier in contact te komen met producenten. Haar verhaal is documentaire waard. Beloof haar aan Sandra (Filmfestival Rotterdam) voor te stellen. Tot 20.00 uur Sinterklaas gevierd, daarna terug naar Amsterdam, nu met koffer. Woon tijdens festival in hotel Terdam.

Woensdag 6 december

Sneak preview dag VPRO .

Opkomst valt ondanks ijzige kou en vroege tijdstip alleszins mee. Jan Vrijman helpt me met mijn openingsspeech. Morgen gaat het echt beginnen. Aankleding van de verschillende lokaties bekeken. Ik ben trots op Jacqueline en Ingrid die onder leiding van Lesley met minimale middelen de lokaties een IDFA -karakter hebben gegeven. In de etalages die aangekleed moeten worden vriest het drie graden. Daar kan geen warme chocolademelk tegenop.

Hectische dag. Opening expositie Montevideo in Filmmuseum. Jonge kunstenaars hebben zich laten inspireren door werk van Ivens. Interactieve media staan centraal. Gegeten met JHaïti Untitled. Het is nu 24.00 uur. De bezoekers stromen De Balie binnen en ik ga een biertje met ze drinken. Welterusten.