Covers

JAN COHN: Covers of the Saturday Evening Post. Seventy years of outstanding illustrations from America's favorite magazine

298 blz., geïll., Viking Studio Books 1995, ƒ110,-

Wie het woord salontafelboek gebruikt, bedoelt dat meestal geringschattend - het suggereert mooie plaatjes en oppervlakkige praatjes in een luxe band die vooral tot doel heeft de visite in te peperen dat men geld genoeg heeft om zoiets kostbaars te kopen. Maar als het salontafelboek nu eens niet oppervlakkig is geschreven en bovendien is gewijd aan een hoogst toepasselijk onderwerp?

The Saturday Evening Post is van 1899 tot en met 1969 voor het Amerikaanse publiek het salontafeltijdschrift bij uitstek geweest: geschikt voor het hele gezin, nee sterker nog, gemáákt voor het gezin, toegesneden op de normen en waarden waarmee Amerikaanse ouders (en niet alleen Amerikaanse) hun kinderen gedurende die zeventig jaar hebben grootgebracht. “Vriendelijk, sympathiek, nostalgisch en optimistisch,” waren volgens de befaamde Norman Rockwell de kernwoorden van het blad. En hij kon het weten: als geen ander heeft hij met zijn genoeglijke, licht karikaturale, uit het lieve leven gegrepen omslagillustraties het gezicht van de Post bepaald. Zelfs wij in Nederland kenden zijn werk, want het prijkte in de jaren vijftig ook regelmatig op de voorkant van de Panorama.

Toen de ondernemende Cyrus Curtis in 1897 het verliesgevende blad voor 1000 dollar van de vorige uitgever kocht, was het nog volkomen negentiende-eeuws, met veel tekst en weinig gravures. Maar toen hij twee jaar later George Horace Lorimer tot hoofdredacteur benoemde, werd alles anders. Lorimer introduceerde als noviteit het aparte omslag; tot dan toe had het blad, net als een krant, alleen een voorpagina waarop het belangrijkste artikel begon. Een omslag op afwijkend, steviger papier maakte de Post niet alleen aantrekkelijker, maar creëerde ook extra advertentieruimte - op de omslagpagina's twee, drie en vier (de achterkant).

Speciale plannen met dat omslag had Lorimer echter niet meteen. Aanvankelijk stond er nog gewoon een gravure op, die het belangrijkste artikel illustreerde. Alleen voor feestdagen werd er wel eens een kerst- of ander tafereeltje in vier kleuren afgedrukt, dat niet verwees naar de redactionele inhoud. Pas gaandeweg ontstond, mede door de druktechnische vooruitgang, de specifieke Post cover: een mooie vrouw, een schattig kindje of een idyllisch Amerikaans landschap, een patriottistische prent (vooral tijdens de beide wereldoorlogen) of een cartooneske schildering van het dagelijks leven in Suburbia. Decennia lang liet de Post zien hoe Amerika zichzelf het liefst zag, vervuld van voortgangsgeloof met behoud van de door een roze bril bekeken traditie. Al die omslagen uit al die jaren staan in Covers of the Saturday Evening Post afgebeeld, met een informatieve tekst van Jan Cohn.

Toen het blad in de jaren zestig nog voornamelijk naar vroeger dreigde te gaan rieken, maakte het de ommezwaai naar foto's van politieke leiders en pop-, film- en tv-sterren. Prompt leek het op alle andere bladen in de kiosk.

Op 8 februari 1969 verscheen het laatste nummer. En dat was misschien ook maar het beste - stel je voor dat het had moeten afzakken naar het niveau van de platte pulp die nu wekelijks onder de naam Panorama aan de man wordt gebracht.