Chevrons trompetgeschal verstomt door onwil GOS

LOS ANGELES, 9 DEC. Twee jaar geleden maakte Chevron met veel trompetgeschal bekend dat het Amerikaanse bedrijf in de voormalige Sovjet-republiek Kazachstan naar olie ging boren. Het nieuws sloeg in als een bom, want in Kazachstan is veel olie te halen. De Tengiz-olievelden waren de grootste onaangetaste velden van de wereld en Chevron zou er 700.000 vaten per dag vandaan kunnen halen. Dat was althans de verwachting.

Twee jaar later blijft er niet veel over van dit sprookje. Chevron heeft onlangs bekend moeten maken dat de beraamde plannen voor dit jaar toch niet zo rooskleurig zijn en dat de investeringen niet zo makkelijk terugverdiend kunnen worden als aanvankelijk wel werd verwacht. Olie is ruimschoots aanwezig, dat wel, maar het is het bedrijf nog niet gelukt dat op de wereldmarkt te brengen.

De eerste problemen ontstonden vorig jaar toen Chevron de ruwe olie door Rusland probeerde te transporteren, om het vervolgens op de wereldexportmarkt aan te bieden. Rusland weigerde de olie in zijn pijpleidingen, omdat er teveel zwavel in zat. Als Chevron de zwavel uit de olie kon halen mocht ze wel van de Russische leidingen gebruik maken. Dus bouwde Chevron een zuiveringsinstallatie, maar dat hielp weinig. Rusland wil de olie nog steeds niet door zijn leidingen laten vloeien.

Voor de Amerikaanse oliemaatschappij is dit bijzonder nadelig. Zonder een speciale export-pijpleiding kan Chevron maar 60.000 vaten per dag uitvoeren, in plaats van de geplande 700.000. Een eigen pijpleiding van Chevron is echter mislukt, omdat het bedrijf teveel werd tegengewerkt. De oliemaatschappij moest niet alleen met het tegenwerkende Rusland en Kazachstan onderhandelen maar ook met het Arabische sultanaat Oman.

Dit laatste land zag in dat een leiding van Kazachstan via Rusland naar de Zwarte Zee zeer lucratief kon zijn en richtte een eigen consortium op om een pijpleiding aan te leggen. Ook al komt de olie niet door Oman en wordt ze ook niet door dit Arabische land getransporteerd, toch eiste Oman een aanzienlijk deel van de opbrengsten in ruil voor een bijdrage in de benodigde investeringen. Tot op heden weigert Chevron dit.

Intussen worden de investeerders nerveus en moeten de Verenigde Staten de conclusie trekken dat Aziatische landen toch niet zo welwillend tegenover Westerse bedrijven staan als sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie vaak is beweerd.

Vandaar dat Chevron benadrukt dat de investering van 715 miljoen dollar in Kazachstan maar zes procent is van haar totale uitgaven. Daarnaast zegt de Amerikaanse oliemaatschappij zeer tevreden te zijn over de tot nu toe bereikte resultaten. Het bedrijf is namelijk geïnteresseerd in de ontwikkelingen op de lange termijn en minder in die van korte duur. Ook ontkent de maatschappij dat het avontuur gevaarlijk is voor de continuïteit van Chevron.

Maar door de vertraging daalt wel het vertrouwen dat er ooit nog een hoge opbrengst van de olie uit Kazachstan komt. Gevreesd wordt dat Moskou steeds andere barrières opwerpt, om invloed te blijven uitoefenen op de olie-export van de voormalige Sovjet-republieken. “Het bezwaar van Rusland tegen de zwavelhoudende olie is maar één van de blokkades die de Russen opwerpen, om te voorkomen dat Kazachstan ooit op volle toeren olie kan exporteren”, zegt J. Nanay, een analiste van de in de Washington gevestigde Petroleum Finance Company.

Volgense analist P. Ting van Salomon Brothers is de ervaring van Chevron geen uitzondering op die van andere Westerse bedrijven in voormalige deelrepblieken van de Sovjet-Unie. “ Het enthousiasme waarmee projecten in die republieken aanvankelijk werden ontvangen, is inmiddels geluwd. Alle bedrijven hebben last van de gebrekkige infrastructuur, de chaotische wijze waarop de belastingen zijn georganiseerd en de wankele basiswetten”, aldus Ting.

Analisten voorzien dezelfde problemen in Azerbajdzjan. In dat land wil een consortium van Amoco, Pennzoil, Unocal en Exxon naar olie boren om vervolgens de helft daar via Rusland te vervoeren en de andere helft via Oost-Turkije. De overeenkomst, die bedoeld was om de Russische controle te omzeilen, werd na lang onderhandelen gesloten, maar pas nadat het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken zich er mee had bemoeid en na een telefoongesprek tussen president Clinton en de Azerbajdzjaanse president Haydar Aliyev.

Het State Department bevestigt zijn interventie in Azerbajdzjan, in een poging om een betrouwbare leverancier van olie buiten het Midden-Oosten te vinden, maar een bron binnen het ministerie moet erkennen dat het moeilijk is om invloed op Rusland te krijgen. “Rusland heeft veel macht en kan de zaken makkelijk, maar ook moeilijk maken voor de vroegere Sovjetrepublieken”, zegt een insider die anoniem wil blijven. (Reuter)