Springsteen in sombere mijmering

WASHINGTON, 8 DEC. Ernstig en ingetogen, soms zelfs fluisterend, zingt Bruce Springsteen zijn verhalen. Alleen op een kaal podium, zichzelf begeleidend met zijn akoestische gitaar en af en toe een mondharmonica, zingt hij alsof hij voor zichzelf zingt - voor zijn eigen genoegen, voor zijn eigen sombere gemoed. De liedjes zijn niet heel melodieus, geen meezingers deze keer, maar eerder muzikale mijmeringen, over illegale Mexicanen in de woestijn in het zuidwesten van Amerika, over zwervers langs de snelweg, over een gevangene die weer vrij is maar niet kan wennen, over een veteraan die bijna een Vietnamese migrant vermoordt, maar zich bedenkt.

Bruce Springsteen is in Amerika op tournee - voor het eerst een solo-tournee - kort na de verschijning van zijn nieuwe cd The Ghost of Tom Joad. De man die dinsdag en woensdag met naar achter geplakte haren en opgerolde hemdsmouwen op het podium van de Constitution Hall in Washington stond, was niet de stoere Springsteen van de zwaaiende gitaren, de zelfverzekerde rocker van de jaren zeventig en tachtig die zijn best moest doen om zich boven de geluidsmuur van zijn band uit te schreeuwen. Hier stond niet 'The Boss', maar de andere Springsteen, de sombere verhalenverteller, die is geïnspireerd door Dylan, door de geëngageerde liedjes van folksinger Woody Guthrie, door John Steinbecks boek The Grapes of Wrath en vooral de verfilming daarvan door John Ford. Deze Springsteen speelt niet in voetbalstadions en brengt geen verblindende lichtshows mee. Deze Springsteen nodigt zijn publiek niet uit samen iets te vieren.

De meeste liedjes zijn geschreven in stilte, deelde hij aan het begin van het concert het publiek mee, en ze hebben de stilte nodig. Meezingen en meeklappen wordt niet op prijs gesteld. Je familie en vrienden, voegde hij er grijnzend aan toe, zouden zich maar voor je schamen.

Twee uur lang hield Springsteen de zaal in zijn ban - zij het niet zo streng als hij aanvankelijk van plan leek. Tussen zijn sombere liedjes door vertelde hij af en toe mild spottende anekdotes of gaf hij toelichting op de ontstaansgeschiedenis van een tekst. Ook liet Springsteen alvast de muziek horen die hij schreef voor de nieuwe film van Tim Robbins, Dead Men Walking, over ter dood veroordeelde gevangenen.

En hij zong, behalve alle twaalf nummers van zijn nieuwe cd The Ghost of Tom Joad, tot niet te onderdrukken vreugde van de zaal ook oudere nummers als 'Spare Parts' en 'Born in the U.S.A.', zij het in nieuwe versies, die van ieder triomfalisme of bombastische bijklank waren ontdaan. 'Born in the U.S.A.' is vaak verkeerd begrepen, vertelde hij in een terzijde. Hij wilde er niet over klagen, want het had hem veel geld opgeleverd. Maar het was wel verkeerd begrepen - en vervolgens liet hij het nummer horen op zo'n manier dat niemand het nummer nog voor een nationalistisch juichlied kon houden.