'Sociale Zaken ligt gewoon op koers'

DEN HAAG, 8 DEC. De kou uit de lucht halen. Dat was gisteren de ambitie van de bewindslieden van sociale zaken en werkgelegenheid, PvdA-minister Melkert en VVD-staatssecretaris Linschoten bij de aanvankelijk tumultueus verlopende behandeling van hun begroting in de Tweede Kamer.

Over de hoogte en duur van de uitkeringen hoeft helemaal niet te worden gepraat, vonden zij. Waarom bang zijn voor een schipbreuk als je gewoon op koers ligt? Lagere uitkeringen zijn een academische kwestie, bezwoer Linschoten.

Melkert was vooral “verbaasd” over alle commotie die hij bij de coalitiepartners PvdA, VVD en D66 had aangetroffen. “Ik had de indruk bij het verkeerde debat aanwezig te zijn”, sprak hij koel.

Voor de opschudding deze week was vice-voorzitter Adelmund van de PvdA-fractie verantwoordelijk. Zij verraste vriend en vijand door de VVD met een crisis te dreigen als deze partij aan de hoogte en de duur van de uitkeringen zou knabbelen. Dan, zei Adelmund, “kan ik u voorspellen dat het mooie tussen ons over en uit is”.

Aanleiding tot deze uitbarsting leek er nauwelijks te zijn. Adelmund haalde een artikel aan in het weekblad Vrij Nederland waarin de VVD-er Van Hoof aan het woord kwam. Hij zei daarin dat wanneer bij de afgesproken discussie over de sociale zekerheid het komende jaar blijkt dat het kabinet te weinig heeft bezuinigd, ook de hoogte en duur van de uitkeringen voor de VVD “niet meer heilig zijn”.

Dit is geen schokkende nieuwe uitlating, maar een standpunt dat de VVD altijd al innam. De partij kan zich beroepen op de passage in het regeerakkoord die stelt dat in de zomer van 1996 “een open afweging van beleidsopties aan de orde” zal kunnen zijn. Deze passage wordt relevanter naarmate het kabinet en de regeringsfracties er minder in slagen afgesproken bezuinigingen op de sociale zekerheid na te komen. In het bijzonder geldt dat voor de WAO; de voorgenomen ingreep daarin is al met een jaar uitgesteld.

Het sussende optreden gisteren van Melkert en Linschoten miste zijn uitwerking op Adelmund niet. Zij constateerde dat ze met haar coalitiepartners “in de verzoenkamer” was geplaatst.

Haar optreden had grote irritatie opgeroepen bij diezelfde fracties. Van Hoof karakteriseerde de woorden van Adelmund als spandoekentaal. “Ik dacht even dat ik te maken had met iemand die weer op de Coolsingel stond en riep: wij zijn het sociale geweten!”

Als vice-voorzitter van de vakcentrale FNV in Rotterdam sprak Adelmund vier jaar geleden op de Coolsingel tienduizenden demonstranten toe, die te hoop liepen tegen de WAO-plannen van het toenmalige kabinet Lubbers-Kok. Dat kabinet wilde de hoogte en duur van uitkeringen voor arbeidsongeschikten aantasten.

Overigens heeft de voormalige marine-officier Van Hoof eveneens een vakbondsverleden, zij het dat hij vooral op de bres stond voor de beter betaalde werknemers. Hij werkte tien jaar bij de VHP, de Vereniging voor Hoger Personeel. “U hebt niet het monopolie op het hart, net zo min als u het monopolie hebt op fatsoenlijke standpunten”, voegde hij Adelmund bits toe in het debat.

Het Kamerlid Bakker van D66 deelde Van Hoofs verontwaardiging. “De PvdA-fractie heeft spoken opgeroepen en tegenstellingen gesuggereerd die er niet zijn. Ze heeft makkelijk willen scoren met een punt dat door niemand aan de orde is gesteld.”

De D66'er adviseerde gisteren de “open zenuw”, die ingrepen in de uitkeringen voor de PvdA sinds die beruchte 'WAO-zomer' van 1991 vormen, “voortaan eerst binnenskamers te verzorgen”.

Adelmund zal zich echter vooral de moeizame onderhandelingen herinneren die aan het regeerakkoord tussen PvdA, VVD en D66 voorafgingen. De VVD was de partij die eigenlijk de sociale uitkeringen wil verlagen naar 60 procent van het minimumloon. Zo staat het in het verkiezingsprogramma.

Zo blijft sociale zekerheid binnen de coalitie een bron van conflicten. Ook de ruzies over flexibilisering van de arbeidsmarkt, die in hoge mate met rechten van werknemers te maken hebben, zijn hier een uiting van.

    • John Kroon