Portret van Duitse Nico vol pikante wetenswaardigheden; Hoogtepunten op filmfestival

De slag in de Javazee, za 21u, Alfa 2; Nico Icon, za 12u, City 2; Délits flagrants, zo 20u Alfa 1.

AMSTERDAM, 8 DEC. Wanneer een film al op veel festivals bekroond is, dan wordt het voor een volgend evenement minder interessant zo'n gedoodverfde prijswinnaar in de competitie op te nemen. Om die reden verbande de achtste editie van het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA) de al op talloze festivals, waaronder die van Rotterdam en Utrecht onderscheiden compilatiedocumentaire Moeder Dao de Schildpadgelijkende van Vincent Monnikendam terecht naar de sectie 'Highlights of the Lowlands', een informatieprogramma met recente Nederlandse documentaires. Ook de hoofdprijswinnaar van het documentairefestival van Marseille, Nico Icon van de Duitse regisseuse Susan Ofteringer, belandde in een informatieve nevensectie, 'Reflecting Images'.

Toch is het biografische portret van de Duitse zangeres, fotomodel en cultfiguur Nico, een van de hoogtepunten van dit festival: een ook in de vormgeving originele en vernieuwende beeldcollage boordevol pikante wetenswaardigheden, zoals in het interview met de moeder van Alain Delon, die de zoon van hem en Nico opvoedde totdat deze bij zijn moeder ging wonen en onder haar invloed ook aan de heroïne verslaafd raakte.

Wel in competitie is de al wat oudere Franse documentaire Délits flagrants van Raymond Depardon, hoewel dezelfde titel al aangekondigd stond voor de editie van vorig jaar. Ten onrechte is dit schitterend eenvoudige document over 'heterdaadjes', Parijse verdachten tijdens hun voorgeleiding aan de officier van justitie, op maar weinig festivals in de prijzen gevallen. Depardon, een gelauwerd fotograaf en een grootmeester van de 'cinéma vérité', maakte van deze intense, statische observaties van soms draaiende en liegende, dan weer schuldbewust stamelende kleine criminelen een fraai documentair essay over macht en onmacht, over waarheid en verdichting.

Het hoogtepunt van dit weekeinde is de wereldpremière van Niek Koppens De slag in de Javazee, een voornamelijk uit 'talking heads' en - omdat er geen authentiek filmmateriaal bestond - aan vergelijkbare situaties ontleende archiefbeelden bestaand verslag van het laatste grote militaire treffen uit onze nationale geschiedenis (februari 1942). Koppen interesseert zich niet voor een feitelijke analyse van het moment dat Indië feitelijk verloren ging aan de Aziaten, legt niet uit waarom de zeeslag niet te winnen viel en stipt zelfs niet meer dan terloops de oorsprong van Karel Doormans woorden 'Ik val aan, volg mij' aan. Wel is het een uit de mond van vijftig overlevenden (Nederlanders en geallieerden, maar ook Japanners) opgetekende poging tot emotionele archeologie van militairen in doodsnood. Bij de bioscooppremière, die waarschijnlijk al volgende week plaats vindt, komen we er uitgebreid op terug.