Kohls koers

SOCIALE ZEKERHEID versus Europa. Met de dag dreigen de Franse stakingen meer in dat teken te komen staan. Hoewel het duidelijk mag zijn dat Frankrijk ook zonder een Europese munt orde op zaken zou moeten stellen, spelen de eisen mee die de Europese monetaire samenwerking aan de Franse staatshuishouding stelt. Een zekere verlichting van die eisen zou Parijs bepaald helpen.

Het is tegen die achtergrond dat de regeringsverklaring over de Europese integratie van kanselier Kohl eerder deze week moet worden gelezen. Het trefwoord daarin was onomkeerbaarheid. Sinds de dagen van de Duitse hereniging kent Kohl het belang van het momentum. Een kans die zich vandaag voordoet, kan morgen verloren gaan. Zo is het ook met de Europese eenwording. Vandaar zijn hameren, niet alleen op de noodzaak de inhoudelijke afspraken van 'Maastricht' na te komen, maar ook om het voorgenomen tempo te handhaven. De ommezwaai van de Franse regering naar een no nonsense-politiek deze herfst is tot stand gekomen onder Duitse druk. De Franse stakingen hebben daarmee indirect het karakter gekregen van een poging tot correctie op Kohls koers.

De kanselier staat overigens van twee kanten onder druk. Ook in eigen huis, zij het om tegengestelde redenen, is Kohls haast voorwerp van kritiek. Ook al doen de Fransen nog zo hun best, de Duitse bankiers achten dàt zelfs niet helemaal voldoende. Zij zien Parijs liever op langere termijn slagen met een acht dan op het voorgeschreven tijdstip met een mager zesje. Hier herhaalt zich de tegenstelling over Kohls besluit van vijf jaar geleden om zonder verdere omwegen de Duitse mark in de voormalige DDR in te voeren. De politieke wenselijkheid won het toen van de monetaire voorzichtigheid.

MAAR ER IS NOG een kritische variant in het spel gekomen. Ook uit het Auswärtige Amt komen correctieve geluiden op het kanseliersbeleid. Die hebben niet zozeer een monetaire alswel een algemeen politieke strekking. Beseft Kohl wel, zo wordt er met zoveel woorden gevraagd, onder welke druk Europa als gevolg van het voorgenomen tijdschema is komen te verkeren? In welke situatie zal de Europese Unie zich bevinden als zij uiteindelijk halverwege de sprong naar monetaire integratie blijft steken? Is de ene munt dat risico wel waard? Tegen de achtergrond van het sociale protest in Frankrijk zijn dit relevante vragen.

Zo bevinden de Duitse kanselier en de Franse president zich tussen 'the devil and the deep blue sea'. Toegeven aan de stakerseisen betekent het verloren gaan van het Europese momentum. 'Ante portas' staan de Oosteuropeanen en de mediterrane eilandstaten. De ene markt dreigt, anders dan de Britten suggereren, te verloederen als de ene munt niet op afzienbare termijn wordt ingevoerd. Veel meer dan een handvol goede bedoelingen zal er niet overblijven als 'Maastricht' vastloopt in zijn eigen spoor.

Kohl overdreef niet toen hij verklaarde dat het gaat om oorlog en vrede in de 21ste eeuw. Ofwel: ontwikkelt Europa het vermogen het sociale vacuüm dat na de Koude Oorlog in zijn periferie is ontstaan met toenemende welvaart op te vullen, of zal het machteloos een lange reeks Bosniës aan zijn grenzen moeten gedogen?

In Frankrijk wordt momenteel met de portemonnee in de hand Europese geschiedenis geschreven.