Franse regering stelt een bemiddelaar aan

PARIJS, 8 DEC. De Franse regering heeft een bemiddelaar benoemd in het conflict met de stakende spoorwegwerkers. Het is de vroegere minister van arbeidszaken de 74-jarige Jean Matteoli.

De vakbonden zijn bereid hem te ontmoeten, maar willen alleen met premier Juppé onderhandelen. Zij verharden hun acties na het succes gisteren van hun oproep tot manifestaties in heel Frankrijk. Een eind aan de crisis, die haar derde week is ingegaan, is niet in zicht.

Vanmorgen zijn opnieuw gevechten uitgebroken tussen stakende mijnwerkers en de politie in Lotharingen. Daarbij werd brand gesticht en met twee meter lange kabels gevochten. Gisteren raakten in het mijnstadje Freyming-Merlebach al 28 mensen gewond. In Nantes en Montpellier ontaardden stakingsoptochten gisteren in vernielingen en felle confrontaties met de politie.

Terwijl de regering op verschillende fronten haar bereidheid tot dialoog probeert te tonen, hebben de leiders van de vakcentrales CGT en Force Ouvrière opgeroepen tot nieuwe landelijke manifestaties dinsdag. Gisteren waren in Parijs en tientallen andere steden door het hele land vele honderdduizenden mensen op de been. Over de getallen wordt gestreden: volgens de bonden demonstreerden in totaal 1,5 miljoen mensen, volgens politie-tellingen zou het om hooguit 700.000 mensen gaan.

In de Assemblée Nationale hebben socialisten en communisten duizenden amendementen ingediend en urenlang het woord gevoerd. Zij willen daarmee aanneming van de wet blokkeren die de regering toestaat per decreet haar pakket maatregelen door te voeren ter hervorming van de sociale zekerheid. De regering beschikt over een viervijfde meerderheid, maar kan moeilijk om deze vorm van obstructie heen. De oppositie zegt op te treden namens de miljoenen stakers en sympathisanten wier stem in het parlement niet wordt gehoord.

Pagina 5: Meerderheid nog steeds achter acties

Uit de jongste enquêtes blijkt dat de acties nog steeds door 59 procent van de Fransen wordt gesteund. Een krappe meerderheid is het oneens met premier Juppé om niet toe te geven aan de eisen van de stakers; 56 procent acht de regering niet in staat met het stakingsfront tot een vergelijk te komen. De persoonlijke interventies van Juppé dinsdag (in het parlement en op de televisie) hebben een meerderheid van 54 procent niet overtuigd. De populariteit van Juppé en president Chirac, die een beetje leek op te veren, ontwikkelt zich weer neerwaarts. Tweederde van de Fransen verwacht dat de sociale crisis voorlopig zal voortduren.

Jean Matteoli (74), de man die vandaag als bemiddelaar aan het werk is gegaan, is minister van arbeidszaken geweest van '79 tot '81. Hij geldt als een linkse gaullist met een voorkeur voor overleg boven confrontatie. Over de reikwijdte van zijn opdracht was aan het eind van de ochtend nog niets bekend hoewel hij vanmiddag zijn eerste gesprekken met vakbondsleiders zou hebben. Vooral Force Ouvrière-leider Marc Blondel speelt hoog spel en eist directe onderhandelingen met premier Juppé.

CGT-voormannen spelen het spel iets voorzichtiger. Zij roepen op tot verdere massale manifestaties volgende week, maar stellen tegelijk vast dat de tekenen er op wijzen dat de regering belangrijke concessies heeft gedaan. Niet alleen de aantasting van het pensioen op 50 jaar (55 jaar voor zittend spoorwegpersoneel) zou voorlopig van de baan zijn, ook het hele concept-contract tussen de staat en de SNCF zou de kast in gaan. Ministers hebben dat vanmorgen ontkend. Het plan, waar tienduizenden ontslagen en sluiting van duizenden kilometers onrendabele spoorlijn in staan, is een van de oorzaken van het bij de spoorwegen uitgebroken conflict. Het zou volgens de vakbeweging opnieuw, en nu in overleg met de bonden, worden uitgewerkt. Regeringsbronnen zeiden dat bemiddelaar Matteoli het bestaande plan alleen maar zou uitleggen.

De aanval van de rechtse gaullist, oud-minister Charles Pasqua, op het pro-Europese bezuinigingsbeleid van de regering heeft geleid tot een veelheid aan commentaren en discussies over de wenselijkheid voor Frankrijk van het tijdig willen voldoen ana de citeria van het Verdrag van Maastricht. Ook de progressieve socioloog Alain Touraine pleitte vanmorgen voor uitstel van Franse toetreding tot de EMU. Hij is er absoluut voor, maar Frankrijk heeft meer tijd nodig om wakker te worden uit zijn 'corporatistische', 'verwende' economisch model 'dat stamt uit de na-oorlogse opbouwperiode'.

President Chirac ontkende gisteren in Baden-Baden, na afloop van zijn ontmoeting met kanselier Kohl, dat 'Maastrietsj' noopte tot het huidige beleid gericht op het terugbrengen van de tekorten op rijksbegroting en sociale zekerheid. De hoge werkloosheid vroeg om lagere schulden en lagere rente.

De onafhankelijke Banque de France heeft op haar beurt een gebaar van aanmoediging van het regeringsbeleid gemaakt. Zij verhoogde gisteren haar interventietarief, vergelijkbaar met het Nederlandse disconto-tarief, met 0,1 procent van 4,8 naar 4,7 procent. Het gebaar is bescheiden, maar wordt niettemin gezien als een teken dat de bank het vertrouwen in de Franse franc en het huidige beleid zo veel mogelijk wil stutten. Het vergelijkbare tarief in Duitsland bedraagt 3,98 procent.

De stakingen breiden zich de laatste dagen uit in het onderwijs. In de privé-sector zijn geen grote stakingen gemeld, maar bij de talrijke manifestaties gisteren in steden als Marseille, Caen, Bordeaux, Toulouse en Grenoble liepen wel vertegenwoordigers van commerciële bedrijven mee. Stakende werknemers van het nationale elektriciteitsbedrijf EDF hebben in steeds meer steden de meters voor kleinverbruikers permanent op het nachttarief gezet. Een geste naar de vaak door het aanhoudend gebrek aan openbaar vervoer hard getroffen burgers.