Ex-SS'er 'begrijpt de aanklacht niet'

ROME, 8 DEC. “Moordenaar, moordenaar,” schreeuwden de Italianen die Erich Priebke gisteren stonden op te wachten aan de ingang van de rechtszaal. De 82-jarige voormalige SS-kapitein liep hen onbewogen voorbij. Hij had dezelfde regenjas aan als vorige maand, toen hij door Argentinië werd uitgeleverd. Een rijzige man, wat wilde lange witgrijze haren langs de rand van de schedel.

Een oorlogsmisdadiger, zegt militaire aanklager Antonino Intelisano. In een vraaggesprek zegt hij ervan overtuigd te zijn te kunnen bewijzen dat Priebke een belangrijke rol heeft gespeeld in de executie van 335 Italianen op 24 maart 1994. Dat was een vergeldingsmaatregel door de Duitsers voor een bomaanslag door het verzet waarbij de dag daarvoor 33 Duitsers waren omgekomen.

“De elementen om de verantwoordelijkheid van Priebke vast te stellen, zijn allemaal verzameld”, vertelt Intelisano. Daarom verwacht hij geen problemen op de gisteren begonnen hoorzitting, waarop een rechter moet vaststellen of de bewijzen ernstig genoeg zijn voor wat waarschijnlijk het laatste grote proces tegen een oorlogsmisdadiger uit de Tweede Wereldoorlog wordt.

De hoorzitting is verdaagd omdat familieleden van de slachtoffers uit 1944 partij willen zijn in het proces. Omdat het militaire strafprocesrecht daarin niet voorziet, is het Constitutionele Hof om een uitspraak gevraagd. “Dat kan één tot twee maanden duren”, zegt Intelisano. Het echte proces zou dan in april kunnen beginnen.

Priebke begrijpt volgens zijn advocaten niets van de beschuldiging. Hij heeft toch alleen maar orders opgevolgd. Intelisano is ervan overtuigd dat hij kan bewijzen dat Priebke een actieve rol heeft gespeeld in de voorbereiding van de executie en het verzamelen van de slachtoffers.

“Priebke was niet het laatste wiel aan de wagen, niet iemand die alleen maar orders opvolgde,” zegt Intelisano. “Hij was een kapitein en een van de twee naaste medewerkers van Kappler.” Kappler was in 1944 de SS-commandant onder wiens verantwoordelijkheid de executies zijn uitgevoerd, in een grot langs de via Ardeatina aan de zuidkant van Rome. Kappler is hiervoor in 1948 tot levenslang veroordeeld. Hij is overleden een paar jaar nadat zijn vrouw hem uit een Italiaans militair ziekenhuis had gesmokkeld.

Vijf Duitse soldaten die betrokken waren bij de executies, zijn in 1948 vrijgesproken. “Omdat ze geen idee konden hebben van de onrechtmatigheid van de order,” zegt Intelisano. “Priebke kan zich daarop gezien zijn rang en zijn rol niet beroepen.”

Priebke hield gisteren vol dat hij niets te maken heeft gehad met het opstellen van de lijst van te executeren mensen. Hij zei ook niet te weten waarom het aantal slachtoffers is verhoogd. Vanuit Berlijn was de order gekomen om voor iedere dode Duitser tien Italianen dood te schieten. Op het moment van die order waren er 32 Duitse slachtoffers. Snel daarna overleed nog een gewonde. Kappler is veroordeeld wegens de tien extra executies omdat zijn orders daar niet direct in voorzagen. In totaal zijn niet 330, maar 335 mensen doodgeschoten. Wie de laatste vijf op de lijst heeft gezet, is nog steeds onduidelijk.