Bosnische Kroaten èn Serviërs schenden 'Dayton'

NEW YORK/SARAJEVO, 8 DEC. Zowel de Bosnische Kroaten als de Bosnische Serviërs schenden de afspraken van het vredesakkoord van Dayton. De Veiligheidsraad veroordeelde vannacht de Kroaten wegens hun beleid van verschroeide aarde in Noordwest-Bosnië en de Serviërs wegens nieuwe 'etnische zuiveringen' en het blokkeren van hulpkonvooien.

De Bosnische Kroaten zijn al sinds de parafering van het vredesakkoord in Dayton bezig in en rond de stad Mrkonjic Grad, die ze aan de Serviërs moeten teruggeven, systematisch alle huizen plat te branden. De Veiligheidsraad bestempelde dat als “gevaarlijk en strijdig met de geest van vertrouwen die essentieel is voor de uitvoering van het vredesakkoord”. De raad eiste de onmiddellijke stopzetting van de brandstichtingen door de Bosnische Kroaten.

De raad veroordeelde ook de Bosnische Serviërs, die de afgelopen weken zijn doorgegaan met het 'etnisch zuiveren' van de regio rond Banja Luka in het noorden van Bosnië en die de voedselvoorziening van de moslim-enclave Gorazde belemmeren. Gisteren werden opnieuw zestig moslim-gezinnen - in totaal meer dan tweehonderd personen - uit hun woningen in het dorp Dubrave verdreven en de bestandslijn over gezet. Een woordvoerder van de VN-hulporganisatie UNHCR in Sarajevo veroordeelde de actie als “alarmerend” gezien de afspraken over stopzetting van de 'etnische zuiveringen' in het akkoord van Dayton. Sinds het begin van de oorlog hebben de Bosnische Serviërs een half miljoen Kroaten en moslims uit de regio Banja Luka verdreven.

De Serviërs schenden het akkoord van Dayton ook door de obstructie van de hulpverlening aan Gorazde. Die obstructie gaat zo ver dat de bevelhebber van de VN-vredesmacht in Sarajevo, generaal Rupert Smith, op 29 november heeft gedreigd met luchtaanvallen. Dat dreigement, dat tot gisteren uit de publiciteit werd gehouden, bleek echter contra-produktief: het was voor de opperbevelhebber van de Bosnische Serviërs, generaal Ratko Mladic, aanleiding de controle over de weg tussen Sarajevo en Gorazde nog te verstevigen. VN-woordvoerders zeiden gisteren dat de vredesmacht aarzelt om geweld te gebruiken, aangezien zo'n incident het vredesakkoord in gevaar zou brengen.

De kwestie-Bosnië komt vandaag en morgen ter sprake op een conferentie in Londen, de eerste in een reeks van Bosnië-conferenties. In Londen praten vertegenwoordigers van meer dan veertig landen en internationale organisaties over de civiele aspecten van de uitvoering van het vredesakkoord, en dan vooral over de vraag hoe een stabiel klimaat kan worden geschapen en hoe het vertrouwen tussen de vroegere oorlogspartijen kan worden hersteld. Daarbij komen de voorstellen ter sprake die de Fransen op tafel hebben gelegd om de Bosnische Serviërs in vijf voorsteden van Sarajevo gerust te stellen. Ze voorzien onder andere in de legering van een VN-politiemacht in de vijf voorsteden, die op grond van het vredesakkoord onder gezag van de Bosnische regering komen te staan.

De tweede conferentie die zich met Bosnië bezighoudt is die van de Europese Veiligheidsorganisatie OVSE in Boedapest. De OVSE krijgt tot taak verkiezingen in Bosnië te organiseren, afspraken te maken over wapenbeheersing en toe te zien op naleving van de mensenrechten. Gisteren trad in Boedapest onenigheid aan het licht over de vraag wie de leiding moet krijgen over deze omvangrijke taak. De VS eisen dat de missie wordt geleid door hun diplomaat Robert Frowick. Een aantal Europese landen, waaronder Nederland, wil dat de voorzitter van de missie uit hun midden komt, omdat de Amerikanen al de leiding hebben over de nieuwe NAVO-vredesmacht in Bosnië, de IFOR. Ze hebben echter nog geen kandidaat naar voren geschoven.

In een van de Servische wijken van Sarajevo, Grbavica, betoogden gisteren opnieuw duizenden Bosnische Serviërs - 20.000 volgens de organisatoren, 5.000 volgens waarnemers - tegen de overdracht van hun wijken en voorsteden aan de Bosnische regering. Ze verbrandden een Amerikaanse vlag en besloten een petitie met 100.000 handtekeningen, waarin tegen de overdracht wordt geprotesteerd, op te sturen naar de deelnemers aan de conferentie van Parijs, waarop volgende week het vredesakkoord wordt getekend. (Reuter, AP, AFP)