Beroepenquiz als psychologische nachtmerrie

Wat doe jij nou? Ned.3, 20.30u.

Wie van de Drie! Dat was vroeger gezellig, als een beschuitje bij de thee. Herman Emmink in zijn riante presentatorfauteuil. Drie heren of dames onder wie die ene èchte tandarts of winkelbediende in stoeltjes op een podium. En Albert Mol en Loes Haasdijk zaten in het AVRO-panel. Bordjes op de knieën, babbelen maar. Fijne tijden waren dat. En wat hebben we nu? Een angstaanjagende fabriekshal in Haarlem vormt het decor voor Wat doe jij nou?. Twee jonge twintigers - zelf op het punt om belangrijke levenskeuzen te maken - praten in de holle koude ruimte vrijuit met elkaar over het mogelijke beroep van de gast, die ergens voor hen op een oude stoel zit te wachten. De presentator, de gladjes kijkende Kefah Allush, hangt ergens terzijde rond bij een schoolbord - met daarop tien mogelijke beroepen. Bij iedere ronde vallen er een paar beroepen af.

Knus is anders. “Vind je haar aardig?”, vraagt Allush in de eerste aflevering over de gast. Het is een bescheiden, ietwat stugge vrouw, Marjo genaamd, die na een lange studie medicijnen en informatica een nogal onverwacht beroep blijkt te hebben gekozen. Een van de twintigers, Bodo, die iets in de mode wil gaan doen, zegt op die onbeschaamde vraag van Allush net geen 'nee', maar wel: “Ze is te gereserveerd. Ze laat niemand toe.” Allush: “Waar maak je dat uit op? Uit haar lichaamstaal of zo?” Eerder was al vastgesteld dat Marjo als kind 'werd opgejaagd door haar dominante moeder' en 'erg dromerig' was - al zegt Marjo in die koude fabriekshal dat ze zich daarvan niets kan herinneren.

De 'quiz' blijkt een soort psychologische nachtmerrie. Marjo zelf zegt eigenlijk niets. Alle informatie over haar komt uit een paar uitermate knappe filmpjes waarvan er in iedere ronde een wordt vertoond, nagespeeld uit haar verleden. Aanvankelijk denk je dat het orginele filmpjes zijn: schokkende camera, zwaaiende beelden, oude muziek. En dat rennende meisje lijkt sprekend op Marjo. Goh, zeker iemand met een vader in de filmclub of zo. Maar als zelfs een auto-ongeluk van binnenuit wordt vertoond, slaat de beklemming toe.

Dit is niet gezellig, dit is Hitchkock. Want na de filmpjes verschijnen ook nog eens 'echte' mensen uit het geboortedorp van Marjo en studiegenoten in beeld, die levensecht allerlei verhalen vertellen - maar wel strak in de camera kijkend. Wat moet ik nog geloven? Voor de gevoelige kijker ontaardt de quiz in een soort remake van de The invasion of the Bodysnatchers. Alles verontrust. Spontaniteit wordt verdacht. Zei Marije, die samen met Bodo het beroep moet raden, niet aan het begin van de 'quiz' dat ze 'als ze groot was' gelukkig wilde worden? Opeens valt op dat alles wat ze daarna zegt met die wens te verbinden is. Wat betekent dat? Hoe loopt dat af?

Ik weet niet of ik nog naar volgende afleveringen van Wat doe jij nou? zal durven kijken. Er komen er nog vijfentwintig.