Regering-Juppé zoekt uitweg crisis via 'Maastricht'

PARIJS, 7 DEC. President Jacques Chirac is vandaag naar Baden-Baden afgereisd om 'ja' te zeggen tegen Europa en de EMU, maar onder een nieuwe voorwaarde: dat de publieke dienstverlening volgens het Franse model wordt erkend.

De groeiende weerstand tegen de kille privatisering van post, telefoon, trein, luchtverkeer en andere openbare diensten zou volgens de Franse regering zelfs moeten leiden tot een wijziging van het Verdrag van Maastricht.

Premier Juppé was er kort maar niettemin helder over in de Assemblée Nationale: “Zo nodig moeten wij de notie van publieke dienstverlening in de nationale en Europese uitgangspunten vastleggen.” Chirac zal de Duitse kanselier in Baden-Baden zeker om steun vragen op dit punt.

In Brussel noemde Europees commissaris Karel van Miert, volgens de Franse krant La Tribune, een poging om het Verdrag van Maastricht hiertoe open te breken “inopportuun en zelfs gevaarlijk”.

Het in Europa weinig modieuze offensief ter verdediging van het idee van de 'service public à la Française' zou de Franse regering aan een uitweg kunnen helpen uit het sociale conflict dat Frankrijk nu al twee weken lamlegt.

Zonder toe te geven op het punt van de bezuinigingen op rijksbegroting en sociale zekerheid zouden Chirac en premier Juppé kunnen proberen de nationale eenheid te herstellen door een tegenstander van buiten aan te wijzen: de mondialisering, de wereldwijde golf van liberalisering van de markten.

De directe actualiteit van het Franse diplomatieke accent op de blijvende waarde voor Europa van de 'echte' publieke dienstverlening is de strijd die in Brussel wordt gevoerd over de nationale elektriciteitsbedrijven. Parijs is er mordicus tegen dat anderen dan zijn eigen Electricité de France (EDF) stroom mogen maken, transporteren en leveren in Frankrijk. Beëindiging van dat monopolie zou de boerin in de Pyreneeën beroven van haar burgerrecht op betaalbare elektriciteit. Het verhaal is moeiteloos toe te passen op de binnenlandse vliegverbindingen, de telefoon, de post, de trein - steeds staat 'Frankrijk zoals wij dat kennen' op het spel, als sociale republiek èn als mooiste land van Europa.

Pagina 4: Pasqua in aanval op Juppé en EMU

In Frankrijk is nog niet gezegd wat in Duitsland al is gezien: dat de huidige crisis in Frankrijk ook een nationale staking tegen Maastricht is.

Ook al is volgens opiniepeilingen tweederde van de Fransen een voorstander van deelname aan één Europese munt, een meerderheid is even sterk tegen de konsekwenties. De sympathie van die ruime meerderheid voor de stakers, ondanks de dagelijkse ellende - vandaag sneeuw, dichte scholen en vliegvelden en nog steeds geen post of openbaar vervoer - is een uiting van zorg voor een toekomst waarin gelijke rechten en kansen worden ingehaald door de winst- en verliesrekening van vrije dienstverleners.

Premier Juppé heeft een keer terloops verwezen naar het verband tussen de economische en monetaire unie en zijn frontale aanval op de tekorten in de overheidssector. Maar Europa is bepaald niet de honingzoete toekomstmuziek waarmee hij de stakers weer aan het werk krijgt. Sinds gisteravond heeft hij een nieuwe anti-Europese wind in het gezicht: zijn oude tegenstander Charles Pasqua heeft na zes maanden zwijgen de aanval geopend. Diens pleidooi komt neer op verandering van politiek, weg van de straffe monetaire politiek, voorlopig geen EMU, en weg met de huidige minister-president.

Pasqua, eens leider met Philippe Séguin, van het anti-Maastricht front bij het referendum van 1992, had zich als belangrijk minister onder premier Balladur redelijk koest gehouden over Europa. Na zijn verkeerde gok op de presidentskandidaat, Balladur, en een half jaar woestijn voelt hij zich vrij zijn oude strijdkaros weer te bestijgen. Daarmee sluit hij aan bij een breed Volksempfinden dat Europa, de ultra-liberale wereldhandel, het Angelsaksische a-sociale model en Noord-Europa in het bijzonder de vijanden zijn van een Frankrijk waar het leven goed is.

“Wij moeten een premier hebben die past bij de politiek die men wil voeren. Men kan een land niet leiden alsof het een raad van bestuur is. Fransen hebben behoefte aan dromen, aan hoop en aan hartstocht. Zij willen horen over liefde, en niet alleen over de rentestand en de tekorten”, zegt Pasqua in L'Express. Zijn harde aanval op Alain Juppé rondt hij af met een waarschuwing: “Als men de Fransen de komende maanden geen duidelijk signaal geeft, dan lopen de zaken slecht af voor de huidige regeringsmeerderheid. Daarom moeten wij politiek de bakens verzetten.”

Hoewel president Chirac deze week opnieuw zijn vertrouwen in Alain Juppé heeft uitgesproken, is zijn distantie van de huidige crisis veelzeggend. Pasqua heeft met zijn volle gewicht als oude kompaan van Chirac en bedisselaar èn schepper van gaullistische problemen de kandidatuur gesteld van de nieuwe minister-president: Kamervoorzitter Philippe Séguin. Pasqua doet dat niet alleen om zijn eigen come-back te realiseren, maar ook omdat hij vermoedt dat een brede, rechtse stroming in het land zou willen dat Séguins economische politiek waarheid was.

Eerst de rente omlaag, dan de werkloosheid wegkopen en hopen dat de tekorten tezijnertijd verdampen. Het past niet in de Europese trend, het is het einde van de EMU, maar dat is niet de eerste zorg van de caféhouder om de hoek.