Nota over sociale zekerheid; FNV pleit voor basisuitkering van 900 gulden

ROTTERDAM, 7 DEC. Ieder lid van de Nederlandse beroepsbevolking moet vanaf 2010 bij werkloosheid recht hebben op een basisuitkering van ongeveer 900 gulden per maand. In ruil hiervoor moeten mensen zonder baan actief zoeken naar werk.

Dat stelt de vakcentrale FNV voor in de vanmiddag gepresenteerde nota 'Tijd voor nieuwe zekerheid'.

In de FNV-nota, waarover de federatie deze week pas intern overeenstemming bereikte, schetst de vakcentrale een eigen toekomstscenario van de sociale zekerheid. Belangrijkste element daarin is voor de FNV de economische zelfstandigheid van ieder individu. “In het arbeidsleven begint deze economische zelfstandigheid inmiddels goed vorm te krijgen met een zeer voortvarende groei van het aantal mensen met een betaalde baan. Deze ontwikkeling krijgt tot op heden nauwelijks doorwerking in het stelsel van sociale zekerheid”, schrijft de FNV in de nota.

De vakcentrale pleit er voor om iedereen die zich beschikbaar stelt voor arbeid een 'verzelfstandigde basisuitkering' te geven, ter hoogte van 50 procent van het minimumloon. Op dit bedrag, dat neerkomt op circa 900 gulden per maand, zouden geen kortingen mogen plaatsvinden vanwege een eventueel inkomen van de partner. De basisuitkering moet ook gelden voor mensen die (tijdelijk) niet kunnen werken omdat ze ziek zijn of zorgtaken hebben. Mensen die niet kunnen rondkomen van de basisuitkering (alleenstaande ouders bijvoorbeeld) zouden via een toeslagensysteem toch aan een inkomen op een sociaal minimumniveau komen.

De invoering van een basisuitkering in één keer zou een te kostbare aangelegenheid zijn, beseft ook de FNV. De vakcentrale kiest daarom voor een scenario met drie etappen. De eerste stap is een verzelfstandigd basisrecht van 200 gulden per maand. Dat kan volgens de FNV eenvoudig gerealiseerd worden door de belastingvrije voet van 6000 gulden voor kostwinners om te zetten in een rechtstreekse uitkering. Vervolgens zou de basisuitkering twee maal met 350 gulden opgetrokken kunnen worden, zodat in 2010 een niveau van 900 gulden per maand bereikt is. In ruil voor dit recht, zo stelt de nota steeds nadrukkelijk, staat de plicht actief te zoeken naar werk. “Ingeschreven staan bij het arbeidsbureau mag geen lege huls zijn”, aldus de nota. De geleidelijke invoering van de basisuitkering, in combinatie met een verwachte stijging van de arbeidsparticipatie, maakt dit stelsel in de toekomst betaalbaar, denkt de FNV.

Over de vorm van de basisuitkering houdt de nota zich nog enigszins op de vlakte. De beste oplossing is volgens de FNV een negatieve inkomstenbelasting voor werkzoekenden. Omdat ook werkenden in zo'n scenario 900 gulden voor de belasting mogen aftrekken, zouden de belastingpercentages wel moeten stijgen. Dat zou de verleiding van zwart werken vergroten.