Intriges rond ziekbed Papandreou

ATHENE, 7 DEC. De “geslaagde tracheotomie” (luchtpijpsnede) die de Griekse premier Andreas Papandreou (76) gistermiddag heeft ondergaan, heeft de toestand rond zijn ziekbed - dat nu al zeventien dagen duurt - er niet duidelijker op gemaakt. Sommige politici binnen zijn socialistische partij PASOK poneren openlijk de wenselijkheid van zijn aftreden - het zijn dezelfden die al kort voor zijn instorting pleitten voor de aanwijzing van een opvolger.

De grootste en laatste dienst die de doodzieke premier zijn land zou kunnen bewijzen, zou ongetwijfeld een aftreden zijn. Ook als hij herstelt, zal hij immers te zwak zijn om te regeren, dat wordt zelfs door zijn naaste omgeving erkend. De vraag is echter of de premier nog de geestelijke vermogens heeft, zo'n beslissing te nemen. Niet toevallig heeft oppositieleider Evert erom gevraagd, dagelijks te worden voorgelicht over de medische toestand van de premier en vooral over zijn geestelijke vermogens. Hij kreeg nul op het rekest.

Nu komen ook de tekortkomingen van de grondwet aan het licht. Deze raakt niet uitgepraat over de eventuele vervanging van de president van de republiek - die zowat geen macht heeft - maar wijdt slechts een laconieke paragraaf aan die van de premier. In geval van diens aftreden of uitschakeling moet de parlementsfractie van zijn partij binnen drie dagen een opvolger kiezen. Maar wat is “uitschakeling”? Daarvoor is in de tekst het oer-Griekse woord 'eclips' gekozen, dat zeer weids kan worden opgevat maar ook associaties wekt aan de eclips van de maan, die vervolgens altijd weer terug komt.

Achter de schermen gaan de manipulaties en manoeuvres van de vijf kandidaten voor het opvolgerschap voort, en ook de pers blijft over hun kansen druk speculeren, ook al heeft Andreas' gade Dimitra - die al die tijd woont op een kamer naast de intensive care-afdeling waar haar echtgenoot wordt verpleegd - haar misnoegen uitgesproken over deze “stuitende intriges”.

Nominaal vervanger blijft de in rang eerste minister, Akis Tsochatzópoulos, die Griekenland ook op de komende EU-topconferentie in Madrid zal vertegenwoordigen, maar iedereen beseft dat dit maar behelpen is. Hij kan bijvoorbeeld geen ministers ontslaan, ook niet nu een van hen, de minister van arbeid Tsoumákas, openlijk protest heeft aangetekend tegen de zojuist ingediende begroting en gepleit heeft voor hogere pensioenen. Zulke “populistische” geluiden zou hij waarschijnlijk voor zich hebben gehouden als Papandreou de teugels nog in handen had gehad.

Bij alle bezorgdheid over de (niet-)opvolging van de premier is er sinds drie dagen ook opschudding over de niet-opvolging van de man die twee weken lang de pers heeft ingelicht over zijn toestand. Professor en academicus Grigoris Skalkeas, vice-voorzitter van het Onassion-ziekenhuis, heeft dit naar vrijwel ieders oordeel uitstekend gedaan en in korte tijd is hij in het hele land een begrip geworden. Hoewel hij meteen te kennen gaf, een tegenstander te zijn van popularisering van de medische wetenschap, heeft hij dit op de meest sympathieke en bevredigende manier gedaan.

Twee vakbonden van medici - een Atheense en een landelijke - sloten zich echter aan bij de kritiek van enkele giftige dagbladen die zijn informatie in twijfel trokken. De landelijke bond noemde hem zelfs een “regeringswoordvoerder”, waarop de betrokkene gekwetst zijn ontslag indiende. De hele medische staf van vijftien mannen en vrouwen die aan Papandreous ziekbed staat, was solidair en weigerde hem te vervangen. Het gevolg is dat de pers het nu moet doen met uiterst laconieke communiqués, voorgelezen door een niet-vakman die geen commentaar kan leveren. Chef van het medische team is Papandreous lijfarts Kremastinós, maar ook die weigert elke communicatie met de pers omdat hij tevens minister van gezondheid is. Hij zou er dan nog sterker van worden beschuldigd, in feite regeringswoordvoerder te zijn.

Dat de regering - met voorop Papandreou - niet betrouwbaar is geweest bij de voorlichting in het verleden, blijkt uit een recente onthulling van het dagblad Eleftherotypia. De premier heeft al sinds 1992 behalve een hartklep ook een pacemaker. Deze ingreep, voltrokken in Londen tijdens een zitting van de Socialistische Internationale, is geheel geheim gehouden met het oog op de - door Papandreou gewonnen - parlementsverkiezingen van 1993.

Overigens hebben de meeste journalisten - het waren er op een zeker ogenblik 1700 - het Onassion moeten verlaten met het oog op besmettingsgevaar en overlast voor de andere 120 patiënten en hun families. Er is buiten het ziekenhuis een tent voor hen opgericht die vandaag wordt ingewijd, nadat een eerdere versie begin deze week wegwaaide.