Navo beslist nog niet over uitbreiding

BRUSSEL, 6 DEC. De NAVO zal niet eerder dan eind volgend jaar beslissen over de voorgenomen uitbreiding van het bondgenootschap naar Midden- en Oost-Europa. De NAVO-ministers van buitenlandse zaken zijn dat gisteren overeengekomen. Van een vertraging van het uitbreidingsproces onder druk van Rusland is volgens hen geen sprake.

Eind september publiceerde de NAVO een eerste rapport over het 'hoe en waarom' van de voorgenomen expansie in oostelijke richting. In een gisteren uitgegeven verklaring stelt de NAVO dat het komend jaar zal worden besteed aan “verdieping van de dialoog” met landen uit Midden- en Oost-Europa die belangstelling hebben voor het NAVO-lidmaatschap. Ook wil de alliantie zelf intern nog verder studeren op de gevolgen van de uitbreiding. In het najaar van 1996 zal op zijn vroegst worden beslist of en wanneer concrete toetredingsgesprekken zullen worden gevoerd, en met welke kandidaat-lidstaten.

Ruim een jaar geleden ontstond binnen de NAVO irritatie over de haast die Washington wilde maken met de uitbreiding. Afgesproken werd toen om eerst een studie te doen naar het 'hoe en waarom'. Nu die is afgerond, bestaat er, zo signaleerde de Nederlandse minister van buitenlandse zaken Van Mierlo gisteren, een “zekere spanning” tussen de VS en de meeste Europese lidstaten over het gewenste tempo van uitbreiding.

Van Mierlo zei dat de VS “druk op de ketel” willen houden en “meer vaart” achter de uitbreiding willen zetten. De Europeanen willen “wat meer tijd nemen”, het uitbreidingsproces “meer in harmonie” brengen met het verbeteren van de relaties met Rusland en “de stabiliteit in de regio in de gaten houden”. Voor deze “twee houdingen”, zoals Van Mierlo ze noemde, werd in het slotcommuniqué een compromis gevonden.

Zijn Britse collega, Malcolm Rifkind, verklaarde dat de NAVO zeer weloverwogen te werk gaat bij de voorgenomen uitbreiding en dat “er nog wat werk te doen valt”. Maar van uitstel is geen sprake, zei hij. Geen van de lidstaten is volgens hem uit op “een kunstmatige versnelling of vertraging” van het proces. “Dat is de unanieme opvatting binnen de alliantie”.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, zei dat de aangekondigde uitbreidingsstrategie van de NAVO nu al haar vruchten afwerpt. Het bracht Hongarije en Slowakije ertoe om een overeenkomst te sluiten die respect voor grenzen en rechten van minderheden garandeert. Volgens Christopher zullen vanaf begin volgend jaar “intensieve consultaties” worden gehouden met landen die voelen voor het lidmaatschap. “Het is belangrijk dat we op onze vastberaden koers blijven zitten”, aldus de minister, die ook Hongarije en Polen prees om hun inspanningen om aan NAVO-eisen te voldoen.

De NAVO-ministers riepen gisteren Rusland op positief te reageren op het in september gepresenteerde politieke raamwerk voor de toekomstige relatie met Rusland. Dit bevat uitgangspunten voor samenwerking op veiligheidsgebied en voor permanente consultatiemechanismen.