Juppé dwingt gelijk af van de technocraat

PARIJS, 6 DEC. Het was een beetje Charles Dickens op Internet. Alain Juppé, gezeten voor een klassiek raam waarachter minuscule sneeuwvlokjes neerdwarrelden. Emotie improviserend voor de nationale televisie-camera: “Landgenoten, u kunt kiezen tussen mijn bezuinigingen of totaal verval. Waar is het alternatief?”

De nationale boekhouder in dienst van een impulsieve en wispelturige president, solliciterend naar een plekje in het hoofd, en zo mogelijk het hart van 58 miljoen Fransen. De belichaming van de technocratische elite, even goed thuis op de elektronische snelweg als in de goudgerande salons van Frankrijks van oudsher autoritaire machtsuitoefening.

Wanneer hij spreekt over het aanstaand faillissement van de sociale zekerheid dan overdrijft Alain Juppé niet. 200 miljard franc is vrij veel, vooral als een schuld snel oploopt. Tegelijk is het naar Franse begrippen een staaltje van demagogie, in zijn eigen woorden 'pedagogie'. Demagogie omdat alles waar Frankrijk om benijd wordt, tot stand is gekomen door niet op de kosten te letten. En Fransen zijn terecht trots op hun sociale vangnet.

Zijn gelijk straalt de vijftigjarige premier uit de ogen, daar kan hij niets aan doen. Ook gisteren kon Alain Juppé het niet nalaten op te springen toen oppositieleider Laurent Fabius een tamelijk briljante toespraak had beëindigd waarin hij zijn minderheid in het parlement had verbouwd tot een bezorgde meerderheid in het land. De premier zou later alle tijd van de wereld krijgen, maar hij moest nu al stoom afblazen - leugens, demagogie, omkering van de feiten. Verrassend zwak voor een regeringsleider die 80 procent van de zetels achter zich heeft.

Later haalde hij opnieuw fors uit in een parlementaire thuiswedstrijd die illustreerde dat Frankrijk maar niet kan wennen aan het idee dat op zo'n nationale vergaderplaats ook gediscussieerd kan worden. 's Avonds, in zijn kerstpraatje, was hij iets menselijker, zij het even hard in zijn analyse. De spoorwegen hebben hun gebrek aan efficiënte bedrijfsvoering te lang verborgen gehouden. De ziekteverzekering is onbetaalbaar.

Eén palmtak had Juppé te bieden. De super-aantrekkelijke pensioenen van spoormannen en andere ambtenaren worden niet direct aangepakt. Zonder exact te worden, liet de premier doorschemeren dat hij de tactische blunder wil herstellen om alle misstanden tegelijk te lijf te gaan. Tegelijk illustreerde de techno-gaullist Juppé dat, waar Chirac nog wel eens door sociale compassie wordt overmand, hij wat inschikt terwille van de implementatie van zijn permanente gelijk. Overleg is voor deze regering een concessie aan de eenvoudigen van geest.

De bonden voelen dat haarfijn en het motiveert hen in een strijd op meer dan één front. Niet alleen de mooie pensioenen maar ook de gemiddeld zuinige overheidssalarissen voor de overgrote meerderheid zijn inzet. Bovendien knokken Force Ouvrière en de communistische CGT om de suprematie, waarbij FO sinds de jaren '70 het feitelijk alleen-bestuur van de ziektekassen dreigt te verliezen. Nicole Notat van de christen-sociale CFDT wil FO's plaats als 'de redelijke bond' overnemen. Zij stuurt langs de afgrond van de redelijkheid.

En Chirac, de man wiens elk-wat-wils verkiezingsprogramma, moest leiden tot teleurstelling? Hij dient de francofonie in Benin. En reist morgen af naar weer een top met de geduldige Helmut Kohl. Zij ontmoeten elkaar in Baden-Baden, een zwaar symbolische bestemming. 27 jaar geleden vluchtte generaal De Gaulle daarheen toen de volksopstand hem even te veel werd.

    • Marc Chavannes