Britten alleen in verzet tegen hechter Europa

BRUSSEL, 6 DEC. Nog voor de onderhandelingen over de toekomst van de Europese Unie zijn begonnen, heeft Groot-Brittannië zich al ingegraven tegen het overdragen van meer macht aan 'Brussel'.

In het gisteren gepresenteerde rapport van de werkgroep die de herziening van het Verdrag van Maastricht heeft voorbereid, staat bij veel voorstellen dat 'één van de lidstaten tegen' is.

Niemand hoeft lang te raden welk land dat is: Groot-Brittannië is tegen uitbreiding van de macht van het Europees Parlement, tegen afzwakking van het vetorecht in de buitenlandse politiek en tegen het betrekken van het Europees Hof bij justitiële samenwerking, zoals in de politiedienst Europol.

Pogingen om in de EU een slagvaardiger buitenlands beleid te voeren of hecht samen te werken op het gebied van justitie, willen maar niet lukken.

De komende Europese top van staats- en regeringsleiders, op 15 en 16 december in Madrid, wordt vermoedelijk de top van de 'euro', de nieuwe Europese munt: het enige onderwerp waarover de meeste EU-lidstaten het wel eens lijken te zijn en waarbij Groot-Brittannië door zijn 'opt-out' niet kan dwarsliggen. De Britse premier, John Major, heeft de optie van deelname aan de Europese Economische en Monetaire Unie (EMU) tot dusver opengehouden.

Diplomaten in Brussel zijn somber over de uitkomst van de herzieningsconferentie van 'Maastricht' in 1996, vooral door de minimalistische opstelling van Groot-Brittannië, dat niets wil wijzigen ten gunste van 'Brussel' en liefst nog bevoegdheden zou terughalen.

Het ruim veertig pagina's tellende eindrapport, dat gisteren werd gepresenteerd door de voorzitter van de werkgroep, de Spanjaard Carlos Westendorp, is dan ook uiterst bescheiden. “De Unie is geen superstaat en zal dat ook niet worden”, staat in de inleiding van het document.

Grote struikelblokken, zoals de hervorming van de Europese landbouwpolitiek, worden opzettelijk buiten de herzieningsconferentie gehouden. Volgens diplomaten zullen tijdens de conferentie vooral technische wijzigingen plaatsvinden met het oog op de komende uitbreiding van de EU. Zo moeten de stemverhoudingen in de ministerraad en het aantal leden van de Europese Commissie worden bijgesteld.

De Britse afgevaardigde, de minister voor Europese zaken David Davis, heeft bij de installatie van de werkgroep in juni al duidelijk gemaakt dat zijn land tegen “iedere” beperking van het vetorecht is. Gisteren voorspelde Davis een “bescheiden uitkomst” van de herzieningsconferentie.

Werkgroepvoorzitter Westendorp was optimistischer. Hij vermoedt dat het pragmatisme van Groot-Brittannië het zal winnen van het halsstarrig vasthouden aan principes. “We zijn tot slagen veroordeeld, we mogen niet falen”, aldus Westendorp. Ook de Nederlandse afgevaardigde, staatssecretaris voor Europese zaken Michiel Patijn, concludeerde dat de Britten nu “een hard afwijkend verhaal hebben gehouden”, maar dat ze die eenzijdige blokkade niet kunnen volhouden tijdens de onderhandelingen. Diplomaten wijzen er echter op dat de Britten het nu ook alleen volhouden. In het Europol-dossier staan ze veertien tegen één: Londen blokkeert het verdrag al ruim een half jaar omdat het als enige tegenstander is van een rol voor het Europees Hof.

Afgezien van de Britse opvattingen, zijn er ook onder de overige EU-lidstaten veel uiteenlopende meningen. Het eindrapport van Westendorp wemelt van zinsneden als “een meerderheid vindt”, “sommigen zien het nut niet in van” en “anderen menen”. De eenstemmigheid beperkt zich hoofdzakelijk tot het doel van de herzieningsconferentie: het Europese beleid moet efficiënter, slagvaardiger en transparanter worden. Maar over de manier waarop dat moet worden bereikt, bestaat nog veel onenigheid.

Het eindrapport van de werkgroep-Westendorp wordt volgende week voorgelegd aan de Europese top van staats- en regeringsleiders in Madrid. Naar verwachting wordt dan niet diepgaand op de inhoud ingegaan. De echte onderhandelingen over de toekomst van de Unie beginnen op een Europese top, eind maart in Turijn.

    • Birgit Donker