Asielzoekers honen Schmitz in optocht

DEN HAAG, 5 DEC. De ruim driehonderd demonstranten komen uit Iran, Ethiopië, Somalië of het voormalige Joegoslavië. Ze roepen leuzen als 'stop deportatie' en 'stop Schmitz'. De demonstranten schimpen de Nederlandse overheid, die “de hele wereld veilig heeft verklaard”, zodat asielzoekers kunnen terugkeren naar hun landen van herkomst.

Gisteren togen driehonderd asielzoekers uit circa twintig opvangcentra in een optocht naar het Binnenhof om daar hun ongenoegen te uiten over het huidige asielbeleid. Twee dagen voor het algemeen overleg tussen staatssecretaris Schmitz (justitie) en de Tweede Kamer stellen ze alles in het werk om hun 'zaak' onder de aandacht te brengen.

Schmitz moet morgen in de Kamer verantwoording afleggen over haar beleid. De afgelopen maanden kregen zij en de aan het ministerie gelieerde Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een lawine van kritiek over zich heen. De dienst werkt te traag, te onzorgvuldig. De wachttijden belopen, ondanks eerdere toezeggingen van de bewindsvrouw, nog altijd meer dan een jaar. Asielzoekers gaan steeds vaker in beroep tegen de - vaak onzorgvuldig geformuleerde - afwijzing van hun asielaanvraag door Justitie. Bij de rechtbank voor asielzaken, de vreemdelingenkamer, liggen 5.000 zaken te wachten.

Twee weken geleden gaf Schmitz antwoord op al deze kritiek. In een zogenoemd Stappenplan kondigde zij de komst van een gespecialiseerd team aan, dat zich zal bezighouden met de uitzetting van bepaalde groepen asielzoekers en illegalen. Verder zei ze het personeel van de IND beter op te leiden. De problemen zouden eind 1996 zijn opgelost. De Tweede Kamer reageerde geïrriteerd op Schmitz' antwoord. Ze had anderhalf jaar de tijd gehad om de problemen op het departement op te lossen. Was dit alles wat zij kon bedenken?

Schmitz heeft veel plannen van haar voorganger, Kosto, moeten uitvoeren. Zij trad in de zomer van 1994 aan. De aanmeldcentra waar asielzoekers binnen 24 uur worden gescheiden in mensen met en zonder kans op een verblijfsvergunning, begonnen in oktober. De wet veilige derde landen, die asielzoekers die via een veilig land hebben gereisd terugstuurt naar dat land, werd eind 1994 voorgelegd aan de Tweede Kamer, waar CDA en VVD het voorstel van Schmitz amendeerden. Daarnaast floot de Kamer haar terug toen zij vorig jaar op eigen houtje besloot illegalen een verblijfsvergunning te geven, die konden aantonen langer dan zes jaar in Nederland te hebben gewerkt en daarover belastingen en premies te hebben afgedragen.

Asielzoekers in de opvangcentra roerden zich ook. De vreemdelingenkamer besliste onlangs dat twee Iraniërs wel konden worden uitgezet; de situatie in Iran was niet langer zo onveilig dat ze niet terug konden. Daarna protesteerden de Iraanse asielzoekers massaal, sommigen gingen in hongerstaking.

Eerder was bepaald dat Ethiopië, Zaïre, Angola, Syrië en Turkije niet langer als 'onveilige' landen werden beschouwd. Schmitz besliste hetzelfde voor Iran en Somalië. De aanvragen van de inwoners van deze landen om asiel in Nederland werden niet meer per definitie gehonoreerd, de voorlopige vergunningen tot verblijf (vvtv) niet langer verlengd. Klap op de vuurpijl vormde onlangs het vredesakkoord in Dayton tussen de strijdende partijen in ex-Joegoslavie. Justitie, net bezig de vvtv's van gevluchte Bosniërs om te zetten in permanente verblijfsvergunningen, heeft deze operatie stopgezet in afwachting van het overleg in de Kamer.

De onzekerheid onder asielzoekers leidde gisteren tot de eerste, landelijke demonstratie van asielzoekers van allerlei nationaliteiten. “Kom binnen is mooie schijn, vertrekken is vol venijn”, stond er op een spandoek te lezen. En “een ongerust leven is een gestadige dood”.

De vrouw die een humaner beleid dan haar strenge voorganger Kosto leek voor te staan, heeft het bij de asielzoekers en hun belangenorganisaties verbruid. Schmitz haalde Iran en Somalië van de lijst met 'onveilige' landen, ze stelde voor uitgeprocedeerde asielzoekers op te sluiten in het voormalige NAVO-depot in Ter Apel. Overigens is dat inmiddels een jaar geleden en liggen de gebouwen er nog altijd verlaten bij.