Dreigend China beïnvloedt kiezer Taiwan

TAIPEI, 4 DEC. Alle drie partijen in Taiwans parlementsverkiezingen hebben gisteren de zege opgeëist en schetterende overwinningsparades gehouden. De echte en enige winnaar, de Nieuwe Partij (NP), heeft haar zeteltal in de 164 leden tellende Wetgevende Yuan verdrievoudigd tot 21, de Democratisch Progressieve Partij (DPP) heeft haar aantal verhoogd van 51 tot 54 en de regerende Nationalistische Partij, de Kwomintang, heeft weliswaar elf zetels verloren maar een krappe meerderheid van 85 behouden. “Laten we drinken op de overwinning van de democratie en van het volk”, zei Antonio Chiang, uitgever van het weekblad 'De Journalist' en een van Taiwans toonaangevende politieke commentatoren, die zich boven de partijen stelt. xp's Avonds ontmoette ik een gezin, de ouders waren in 1949 het vasteland ontvlucht, hun kinderen werden in Taiwan geboren. Zij hadden hun hele leven collectief op de Kwomintang gestemd, maar waren daar nu mee gestopt. Zij vonden niet alleen dat de partij te veel in handen van stemmen-kopende miljonairs was geraakt en te zelfgenoegzaam en regeringsmoe was geworden, maar ook dat er aan de gespannen betrekkingen met het vasteland een eind moet komen. Die spanning wordt voor een belangrijk deel aan de DPP en aan president Lee Teng-hui geweten. Vele vastelanders verklaarden dezer dagen onomwonden dat zij op de Nieuwe Partij hadden gestemd. De Nieuwe Partij is een afsplitsing van de Kwomintang in 1993, die de culminatie was van de geleidelijke 'etnische' scheuring van de partij begin jaren negentig in een Taiwanese hoofdstroom, onder de autochtoon-Taiwanese president Lee Teng-hui, en een onderstroom van vastelanders onder de toenmalige premier, de vastelander-generaal Hau Pei-tsun. De Nieuwe Partij bepleit terugkeer naar de oorspronkelijke idealen van Dr. Sun Yat-sen, de vader van de eerste Chinese revolutie van 1911, en is vooral voor hereniging van Taiwan met China - niet met het huidige communistische regime, maar met een toekomstige democratische regering. De partij wil onmiddellijk stappen ondernemen om een einde te maken aan de toestand van crisis en confrontatie met Peking, die volgde op de controversiële reis van president Lee Teng-hui naar de Verenigde Staten in juni. China heeft sindsdien verscheidene raketoefeningen en militaire manoeuvres gehouden en dreigementen geuit dat het een Taiwanese onafhankelijkheidsverklaring met militaire middelen zal afstraffen. De aanhangers van de Pan-Chinese idee hebben er baat bij gehad. Generaal Hau's zoon, Hau Lung-pin, is tot parlementslid voor de NP gekozen en de generaal zelf zal in maart als onafhankelijk kandidaat aan de presidentsverkiezingen deelnemen tegen president Lee Teng-hui. De Kwomintang heeft gedreigd om de nu 76-jarige, nog steeds zeer invloedrijke generaal uit de partij te stoten, in wat de derde scheuring sinds het begin van de jaren negentig zou zijn. Chen Li-an, een 58-jarige vastelander en ex-minister van defensie, is eerder dit jaar met een groot aantal volgelingen uit de partij getreden en zal zich eveneens kandidaat stellen tegen Lee Teng-hui. Een van de oorzaken, niet de hoofdoorzaak, van de chaos binnen de Kwomintang is de dubbelzinnigheid inzake Taiwans status: deel van China of toekomstige onafhankelijke staat. President Lee Teng-hui heeft getracht de meningsverschillen te overbruggen door een beleid van creatieve flexibiliteit, dat wil zeggen handhaving van de status quo, tolerantie van de onafhankelijkheids-agitatie van de DPP en gelijktijdige versterking van Taiwans internationale positie. De Amerika-reis van Lee had de kroon op de campagne voor internationale erkenning moeten worden, maar is als een boemerang in Lees gezicht teruggekeerd. China begon een nieuwe Koude Oorlog tegen de VS, een campagne van militaire intimidatie tegen Taiwan en een persoonlijke vendetta tegen Lee, waarin hij voor landverrader, judas en misdadiger van het millennium werd uitgemaakt. China's acties hebben onmiskenbaar effect gehad bij een deel van het electoraat. De overgrote meerderheid van de bevolking heeft zich laten leiden door binnenlandse overwegingen, maar het stemmenverlies van de Kwomintang is er zeker ten dele aan toe te schrijven. De DPP, die op tien zetels winst had gehoopt, haalde er slechts vier en vele DPP-kopstukken, onder wie vooraanstaande onafhankelijkheidsactivisten en twee voormalige partij-voorzitters, verloren hun zetels. De Kwomintang heeft in één district gewild of ongewild echter een spectaculaire bijdrage aan de verbetering van de relaties met China geleverd en wel in Chia-yi, een achtergebleven middelgrote stad in Midden-Taiwan waar Vincent Siew, een autochtoon Taiwanees wonderkind van de Kwomintang, een zittende zwaargewicht van de DPP, Tsai Tung-jung, onttroonde. Tsai was een leidende voorstander van Taiwanese onafhankelijkheid en gedurende zijn 20 jaar ballingschap in de VS jarenlang voorzitter van de WUFI, de 'World United Formosans for Independence', staatsvijand nummer een van zowel de communistische als de nationalistische Chinese regeringen. In 1990 verwelkomde president Lee Teng-hui de onafhankelijkheidsactivisten terug in Taiwan. Tsai, in Amerika bekend als Trong R. Chai, gaf zijn hoogleraarschap in de politicologie in New York op en begon in Taiwan een beweging voor een referendum over Taiwanese onafhankelijkheid, een proces dat ongetwijfeld tot oorlog met China zou leiden. De in Chia-yi geboortige Tsai won in 1992 bij de eerste volledige parlementsverkiezingen nieuwe stijl een zetel voor de DPP.

De Kwomintang had alle zware geschut ingezet om een nederlaag van Tsai te verzekeren. Allereerst nam zij de ongewone stap om een leidende minister, Vincent Siew, eveneens geboren in Chia-yi, tegen Tsai in de arena te brengen. Wekenlang was het een nek-aan-nek race die Siew uiteindelijk met een marge van 8.000 stemmen kon winnen dankzij onuitputtelijke campagnefondsen, twee presidentiële campagnebezoeken, zijn reputatie van onkreukbaarheid en beloften dat hij zijn ministeriële staat van dienst zal aanwenden om Chia-yi's economische problemen op te lossen. De symboliek voor Peking is dat Siew in zijn opvattingen ten aanzien van het vasteland diametraal tegenover Tsai staat. In zijn laatste functie van voorzitter van de 'Raad voor Vastelandszaken' (MAC) was Siew voorstander van optimaal pragmatisme en had hij een ingenieus plan ontworpen om juridische en politieke obstakels te omzeilen om nog dit jaar rechtstreekse scheepvaartverbindingen met het vasteland te openen. Afgezien van de relaties met China zal de nieuwe zetelverdeling Taiwan er niet regeerbaarder op maken. De Kwomintang heeft nog slechts een meerderheid van drie, maar gezien het gebrek aan discipline en het hoge verzuim van de grote zakenlieden die de Kwomintang in de Wetgevende Yuan vertegenwoordigen, zal de wetgevende doelmatigheid er volgens politieke commentatoren zeker onder lijden. De Kwomintang heeft ongespecificeerde aanbiedingen aan de andere partijen gedaan in ruil voor steun bij de wetgevende arbeid.