Ajax en Hongarije: voetbal of complot

Ajax stond nog in de kinderschoenen toen het in 1912 voor het eerst een wedstrijd speelde in Boedapest. “Met grote voorkomendheid werden we door de Hongaren ontvangen. Met mini-rijtuigjes karden we naar het Viktoria hotel, waarbij ons opviel hoe de koetsiers alleen maar met hun vurige paardjes kletsten”, zegt een dagboek uit die tijd. De score werd 5-1, voor de Hongaren. De Ajacieden raakten sterk onder de indruk van de gastvrijheid van de Hongaarse voetballers en de schoonheid van Boedapest.

Toen Ajax onlangs, 73 jaar later, in Boedapest speelde, tegen Ferencváros ('Fradi'), was de score opnieuw 5-1, maar nu voor de Nederlanders. Nog een verschil: de bezoekers verbaasden zich niet over met paarden pratende koetsiers of de Hongaarse gastvrijheid, maar over racistische uitlatingen van het Hongaarse publiek. Op de persconferentie van Ajax-trainer Louis van Gaal bagatelliseerden Hongaarse journalisten na afloop de gebeurtenissen, en in plaats van de uitlatingen te veroordelen lieten ze zich vijandig uit tegen Van Gaal.

Ajax besloot daarop geen kaarten beschikbaar te stellen voor Fradi-supporters voor de returnwedstrijd Ajax-Ferencváros, woensdag - voor de Hongaarse club reden om op zijn beurt tegenmaatregelen te nemen.

Inmiddels is de rel in Hongarije een geheel eigen leven gaan leiden: als een olievlek hebben talrijke al dan niet misplaatste gevoelens, interpretaties en angsten zich uitgebreid. Ferencváros, en langzamerhand ook een brede kring buiten de voetbalwereld, inclusief prominente politici, raakt ervan overtuigd dat er op de achtergrond iets heel anders speelt.

De Hongaarse media wijzen erop dat Ajax wel meer - ook in eigen huis - met racistische uitingen te maken krijgt: waarom dan was opeens in Hongarije de maat vol? Kennelijk houdt Ajax niet van de Hongaren, is een veelgehoorde mening. Een andere mythe die is gaan rondwaren wil dat Ajax groot financieel voordeel aan de affaire zou behalen. Het argument dat Ajax rijk genoeg is en geen behoefte heeft aan die veronderstelde bijverdiensten, is gericht aan dovemansoren.

Het ergste vooroordeel is echter de 'Europa-variant'. Een recent hoofdartikel in het toonaangevende kwaliteitsdagblad Népszabadság stelt dat het in Hongarije al lang niet meer gaat over voetbal, maar over een boodschap van Europa aan Hongarije. “De manoeuvre was goed doordacht en georganiseerd: met grote nadruk werd [in Nederland] gewezen op racisme, oerwoudgeluiden en vlaggen. Er werd een campagne tegen ons opgezet en ons werd onwaardig gedrag verweten, maar het gaat om iets heel anders: Europa heeft ons via Ajax laten weten niet in ons te zijn geïnteresseerd”, aldus de schrijver van het artikel. Hij wijst er verder op dat dit niet de eerste boodschap van deze aard is: onlangs werd Dynamo Kiev voor drie jaar uitgesloten van Europees voetbal op beschuldiging van corruptie.

De leiding van Ferencváros heeft zich nog steeds niet gedistantieerd van de gebeurtenissen. Zeker gezien de commotie in Hongarije is dat onbegrijpelijk. Wel heeft de Hongaarse club tegenmaatregelen tegen Ajax aangekondigd. De club stuurt slechts twee officials mee naar Amsterdam. Zij zullen niet deelnemen aan protocollaire gebeurtenissen en geen persconferenties geven. Eeventuele uitlatingen doen ze alleen via hun eigen tolk - tolken van Ajax worden niet geaccepteerd. Ze nemen ook de gebruikelijke cadeaus niet mee en maken geen gebruik van tientallen VIP-kaarten.

De escalatie van de emoties aan Hongaarse kant wordt verder geïllustreerd door een verzoek van Ferencváros aan zijn aanhang niet naar Amsterdam te komen. De club zegt bang te zijn voor provocaties (van welke kant is niet gezegd). Ferencváros heeft zelfs Hongaarse reisbureau's gevraagd geen reizen naar Amsterdam te organiseren: “We zijn bang dat we bij provocaties weer als zondebok worden aangemerkt, en dat zou tot verdere sancties van de kant van Ajax kunnen leiden.”

Ferencváros voelt zich behandeld op een manier die niet strookt met de Europese normen. De club wil de aanhang compenseren door hun de gelegenheid te geven de wedstrijd woensdagavond in het Ferencváros-stadion op een groot scherm te volgen. Men verwacht een vol stadion.

Het lijkt duidelijk dat de door Ferencváros verwachte provocaties er in elk geval niet bij voorbaat in zitten. Slechts weinig Amsterdammers hebben een uitgesproken mening over de Hongaarse club. Het beste zou zijn als Ferencváros na een lange treinreis op het Amsterdamse Centraal Station met grote voorkomendheid wordt ontvangen, om vervolgens - diep onder de indruk van de Nederlandse gastvrijheid - te worden ondergebracht in het Victoria Hotel.