Onbemande winkel

Politici lopen steevast achter op de maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. In dezelfde week waarin detailhandelaren en parlementariërs elkaar in de haren vliegen over de mogelijke openstelling van winkels op zondagen en door de week van 6 uur 's ochtends tot 10 uur 's avonds lanceert entrepreneur Jaap Mulders (46) met compagnon Geert-Jan van Putten de onbemande winkel die 24 uur per etmaal en zeven dagen per week geopend is.

Shop 24 heet zijn project. Het idee is oorspronkelijk afkomstig uit Zwitserland. Via New Distribution Systems (NDS), een produktiebedrijfje met twintig man personeel uit Antwerpen dat de 'winkels' nu een jaar in produktie heeft, is het bij Mulders terecht gekomen. Vanuit zijn bedrijf BusinessWise in Amsterdam, probeert hij de Nederlandse markt voor de automaat te winnen.

De kracht van een succesvol idee is vaak gelegen in eenvoud. En simpel is Shop 24 zeker. Een kast van 4 meter breed en 2 meter hoog met gepantserd glas, waarachter tweehonderd artikelen liggen uitgestald. Je drukt het bij het betreffende artikel behorende nummer in, duwt het gewenste bedrag in de gleuf, waarop een robot het artikel uit het uitneemvak haalt en naar de uitneembak transporteert. De automaat bevat een koeling, zodat ook aan bederf onderhevige spullen (melk, kant-en-klaar-maaltijden) kunnen worden uitgestald. Kosten, afhankelijk van het model: anderhalf à twee ton. “Die heeft een winkelier er, afhankelijk van de winstmarges en prijsstelling, in drie of vier jaar uit”, zegt Mulders.

Hij verwacht niet dat er veel mensen zullen zijn die tussen acht en tien uur 's avonds nog even uitgebreid gaan winkelen. “De meeste mensen doen overdag hun inkopen”, zegt hij, “of 's avonds tot een uur of acht. Daarna gaan ze alleen even naar de winkel omdat ze iets vergeten zijn: een pak melk, een kratje bier. Of omdat er een lamp is gesprongen en er geen gloeilampen meer in voorraad zijn”. Zijn automaten kunnen voorzien in die behoefte. Voor de detaillisten die zich de afgelopen weken druk maakten of ze hun bedrijf in de nabije toekomst nog wel overeind kunnen houden fungeert Mulders als reddende engel. “Kruidenierszaken hebben geen mooie etalages. Ze kunnen de voorpui net zo goed laten bestaan uit één of twee van deze kasten”, zegt Mulders. “Daarin kunnen dan 200 of 400 artikelen worden uitgestald. En dat is veel. Want je hoeft er natuurlijk niet vijf verschillende tandpasta's in te stoppen. Eén volstaat. Doe er ook nog een pak toiletpapier, een fles wijn, wat gloeilampen, lucifers en kant-en-klaar-maaltijden in en de winkelier kan om 6 of 8 uur gerust zijn winkel sluiten. Klanten die nog snel even iets willen hebben kunnen dat uit de automaat halen”.

In zijn dromen ziet Mulders zijn automaten in jachthavens, op parkeerterreinen, campings, bij bus- en treinstations en op Schiphol en geld dat met bakken binnenkomt. Mulders heeft recht van spreken. Twee jaar geleden verkocht hij zijn bedrijf City Courier aan PTT Post. Ook de internationale snelkoerier voor pakjes XP Express Parcels - een zusterbedrijf van City Courier - deed hij van de hand en sindsdien doet Mulders, die alles bij elkaar dik twintig jaar actief was in de koeriers- en pakjeswereld, projecten. Shop 24 is het tweede dat hij daadwerkelijk oppakt.

Baanbrekend is het concept allerminst. De technologieën zijn beproefd: een robot, een opslagsysteem en een besturingsapparaat. De attractiviteit zit hem in de brede toepasbaarheid. Als handelsagent ontvangt Mulders voor elk verkocht apparaat provisie. Maar hij wil ook apparaten onderhouden of zelf gaan exploiteren. “Als een vak in zo'n kast leeg is”, fantaseert hij, “gaat bij onze vakkenvuller een elektronisch signaal, dat precies aangeeft welke kast op dat moment met welke artikelen dient te worden aangevuld”. In het verlengde van Shop 24 ligt het 'virtueel winkelen'. Consumenten die thuis op hun gemak de vakken van de 'net-echte' supermarkt in hun computer afstropen, en met een klik op de muis bestellen - Mulders laat de gewenste artikelen door snelle jongens op hun brommers thuisbrengen. The future is wide open.

Ook al vindt hij openstelling van winkels tot 10 uur onzinnig, toch juicht Mulders de ruimere winkeltijden die het kabinet voorstaat toe. Al is het maar vanwege de creativiteit die er door wordt losgemaakt. Mulders: “Naarmate mensen gewend raken om op alle uren van de dag te winkelen zullen ze ook makkelijker naar onze automaten rijden voor een impulsaankoop”.

Vakbonden en middenstandsorganisaties hebben zich lang tegen de langere openstelling van winkels verzet. De veranderingsgezindheid heeft het ditmaal echter gewonnen van de behoudzucht. En het besluit is nog niet genomen of het leidt al tot nieuwe initiatieven. Of ruimere winkeltijden tot meer banen leiden, daarover zijn de deskundigen het nog niet eens. Maar entrepreneur Mulders rekent er in elk geval op dat bij Shop 24 wel wat werknemers terecht kunnen.