Lidstaten NAVO dragen Solana voor als opvolger Claes

BRUSSEL, 2 DEC. De Spaanse minister van buitenlandse zaken, Javier Solana, is door de zestien NAVO-ambassadeurs unaniem voorgedragen als nieuwe secretaris-generaal van de NAVO. Zijn benoeming moet alleen nog worden bekrachtigd door de ministers van buitenlandse zaken, die aanstaande dinsdag in Brussel bijeenkomen voor hun halfjaarlijkse ontmoeting.

De Spaanse ambassadeur bij de NAVO, Carlos Miranda, maakte gistermiddag bekend dat alle lidstaten zich scharen achter de kandidatuur van de 53-jarige Solana. Het Atlantische bondgenootschap zit al zes weken zonder secretaris-generaal, juist nu het, met het sturen van een 60.000 man sterke vredesmacht naar Bosnië, aan de vooravond staat van de grootste militaire operatie in zijn geschiedenis. De vorige secretaris-generaal, Willy Claes, moest op 20 oktober opstappen in verband met een smeergeldaffaire.

De Duitse minister van buitenlandse zaken, Klaus Kinkel, noemde Solana gistermiddag een “eerste klas keuze”. De Nederlandse regering prees in een gisteravond uitgegeven verklaring de “kundige wijze” waarop Solana het afgelopen half jaar het Spaanse voorzitterschap van de Europese Unie heeft geleid. Solana zelf bedankte voor het vertrouwen dat in hem wordt gesteld. Hij had al eerder gezegd een benoeming te zullen accepteren.

Vlak vóór de voordracht van Solana bekend werd, verklaarde de Deense oud-minister van buitenlandse zaken, Uffe Ellemann-Jensen, dat hij zijn kandidatuur introk “nu er consensus blijkt over de Spaanse kandidaat”. Ellemann-Jensen constateerde dat zijn kandidatuur is gestrand op “een duidelijk Franse blokkade”. De Deense oud-minister was de enige officiële kandidaat, sinds de Nederlandse regering twee weken geleden de kandidatuur van ex-premier Ruud Lubbers introk. De Nederlandse kandidaat had de steun van de belangrijkste Europese NAVO-landen, maar stuitte op weerstand bij de Amerikanen.

Pag.5: Vroeger tegen de Navo

Dat de VS Solana wel steunen, bleek eerder deze week uit verklaringen van Amerikaanse diplomaten. Solana, die vijf jaar in de Verenigde Staten woonde, heeft daar vrienden gemaakt die nu hoge posten bekleden in de regering-Clinton. De socialist Solana was overigens tegenstander van de Amerikaanse inmenging in Vietnam en van de Amerikaanse blokkade tegen Cuba.

Begin jaren tachtig ageerde Solana ook tegen het Spaanse lidmaatschap van de NAVO. Maar als minister van buitenlandse zaken, sinds 1992, bewees de pragmatisch politicus zich pro-NAVO. Zo pleitte hij eerder dit jaar voor harder NAVO-optreden in de oorlog in het voormalige Joegoslavië.

Geen van de Europese NAVO-landen heeft bezwaar gemaakt tegen Solana. Wel sputterden de Britten tegen dat Solana te Europees zou zijn en werd door Noordelijke NAVO-landen opgeworpen dat ook de plaatsvervangend secretaris generaal, de Italiaan Sergio Balanzino, uit Zuid-Europa komt. De post van plaatsvervangend secretaris-generaal werd sinds 1971 ingenomen door een Italiaan, maar naar verwachting zal de opvolger van Balanzino uit een noordelijk NAVO-land komen, om het geografisch evenwicht te herstellen.

Solana is de eerste secretaris-generaal die Spanje levert, sinds het land in 1982 toetrad tot de NAVO. Spanje is niet volledig geïntegreerd in het militaire deel van de NAVO. Net als Frankrijk wijst Madrid geen strijdkrachten toe aan de geïntegreerde militaire bevelsstructuur. Belangrijk verschil met Frankrijk, is dat Spanje wel meebeslist in het defensie planningscomité en de nucleaire planningsgroep.

Als de zestien NAVO-ministers van buitenlandse zaken zijn benoeming op 5 december hebben goedgekeurd, kan Solana in principe direct aantreden. Maar Solana zou willen wachten tot het Spaanse voorzitterschap van de Europese Unie is afgerond, met de top van staats- en regeringsleiders, op 15 en 16 december in Madrid. Met de benoeming van Solana behaalt de toch wankele regering-Gonzalez een tweede internationaal succes in korte tijd. Ook het Spaanse voorzitterschap van de EU, met als hoogtepunt de begin deze week door Solana voorgezeten Middellandse Zee conferentie, wordt beschouwd als een diplomatiek succes.