Compromis Rusland en VS over tests antiraketraketten

De Verenigde Staten en Rusland hebben overeenstemming bereikt over verdedigingssystemen tegen ballistische raketten. Dat hebben Amerikaanse functionarissen deze week bekendgemaakt. Rusland verweet de VS het Anti Ballistic Missile-verdrag (ABM) uit 1972 te schenden, wanneer de VS verscheidene experimentele antiraket-raketten zouden testen of in dienst stellen. Het ABM-verdrag zou de wederzijdse nucleaire afschrikking garanderen en verbiedt daarom de indienststelling van dergelijke wapensystemen.

De twee landen zijn een compromis overeengekomen over de technische specificaties van de antiraketraketten. De VS zijn akkoord gegaan met de Russische eis geen proeven te doen met doelraketten die een snelheid van meer dan vijf kilometer per seconde kunnen halen of een groter bereik hebben dan 3.500 kilometer.

Rusland vindt dat raketten met een hogere snelheid of een grotere dracht te veel overeenkomst hebben met de eigen strategische kernraketten; een succesvolle verdediging hiertegen zou in Russische ogen een ondermijning betekenen van het ABM-verdrag. De onderscheppingsraketten zelf mogen geen hogere snelheid kunnen halen dan drie kilometer per seconde.

“Dit betekent een grote stap voorwaarts.” aldus een Amerikaanse onderhandelaar. De in Genève gevestigde commissie waarin de twee landen zitting hebben - de Standing Consultative Commission - moet de compromissen in een bindende overeenkomst vastleggen. Ook wederzijdse vertrouwenwekkende maatregelen moeten hiervan deel uitmaken.

De tussenoplossing is voor de VS bevredigend, omdat de antiraketsystemen in eerste instantie niet bedoeld zijn tegen intercontinentale kernraketten, maar tegen ballistische raketten voor de kortere afstand. De verspreiding van deze raketten - zoals de Noordkoreaanse Nodong, of de oorspronkelijk door de voormalige Sovjet-Unie ontwikkelde Scud, of gemoderniseerde varianten ervan - neemt overal in de Derde wereld toe. Van veel landen wordt tevens vermoed dat ze ook chemische en biologische ladingen voor deze raketten ontwikkelen of al in produktie hebben.

Geschrokken door de succesvolle aanvallen door Iraakse Scuds op Saoedi-Arabië en Israel tijdens de Golfoorlog in 1991 hebben de VS en in mindere mate ook Rusland en de Westeuropese landen veel geld besteed aan de ontwikkeling van verdedigingssystemen. In weerwil van toenmalige berichten bleken de Patriot-luchtdoelraketten praktisch machteloos tegen de Scuds.

Zowel de Amerikaanse marine, als de luchtmacht en het leger hebben ieder één of meer prototypes van verdedigingssystemen tegen ballistische raketten in ontwikkeling. Voor volgende week staat een belangrijke proef met een zogeheten THAAD-raket - een acroniem voor Theater High Altitude Area Defense - op de agenda. De THAAD zal voor het eerst moeten bewijzen een Storm-doelraket te kunnen onderscheppen.

Daarnaast werken de Amerikaanse wapenlaboratoria aan nog exotischer wapentuig. Zo is er een proefmodel van een onbemand vliegtuig - de Raptor - dat, bewapend met raketjes, dagenlang boven vijandelijk gebied moet rondcirkelen om raketten meteen na hun lancering te kunnen neerschieten. Ook bestaat het plan om een krachtige laser aan boord van een Boeing 747 te installeren - de ABL, Airborne Laser - die vanaf grote afstand hetzelfde moet doen. “Hadden we zo'n ding maar in de Golf gehad”, verzuchtte een Amerikaanse defensie-functionaris onlangs nog over de ABL.

    • Menno Steketee